Người có liên quan là gì?
Cá nhân hoặc tổ chức có quan hệ với khách hàng vay vốn theo quy định pháp luật, ảnh hưởng đến giới hạn tín dụng.
Thuật ngữ tiếng Anh: Related Person
Lĩnh vực: Pháp lý
Ai được xác định là người có liên quan của doanh nghiệp
Khái niệm "người có liên quan" trong pháp luật Việt Nam được sử dụng trong nhiều văn bản khác nhau và phạm vi áp dụng tùy thuộc vào ngữ cảnh (luật doanh nghiệp, luật chứng khoán, quy định về cấp tín dụng...). Dưới đây là những nhóm đối tượng phổ biến nhất mà doanh nghiệp SME thường gặp khi làm việc với ngân hàng và tổ chức tín dụng:
Theo mối quan hệ sở hữu/vốn góp:
- Cổ đông, thành viên góp vốn sở hữu từ 5% vốn điều lệ trở lên (hoặc tỷ lệ khác tùy quy định áp dụng) của doanh nghiệp.
- Doanh nghiệp mẹ, doanh nghiệp con, công ty liên kết theo chuẩn mực kế toán.
- Cá nhân/tổ chức nắm quyền kiểm soát hoặc bị kiểm soát bởi doanh nghiệp.
Theo mối quan hệ quản lý:
- Thành viên Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên, Ban kiểm soát.
- Giám đốc/Phó giám đốc, Tổng giám đốc, Kế toán trưởng và các chức danh quản lý khác theo điều lệ công ty.
- Người được ủy quyền đại diện phần vốn góp hoặc ủy quyền giao dịch với ngân hàng.
Theo mối quan hệ gia đình/huyết thống:
- Cha, mẹ, vợ/chồng, con (bao gồm con đẻ và con nuôi) của các cá nhân nắm giữ chức danh quản lý hoặc sở hữu cổ phần/vốn góp lớn.
- Anh/chị/em ruột, bố/mẹ vợ/chồng trong một số ngữ cảnh pháp lý nhất định.
Theo mối quan hệ kinh doanh:
- Doanh nghiệp mà người quản lý hoặc người sáng lập doanh nghiệp đang đồng thời sở hữu đáng kể hoặc giữ chức vụ quản lý.
- Đối tác kinh doanh có liên kết chặt chẽ về lợi ích kinh tế với doanh nghiệp.
Vì sao ngân hàng và tổ chức tín dụng quan tâm đến người có liên quan
Khi một doanh nghiệp SME đăng ký khoản vay qua nền tảng matching như BizLoan, phía lender sẽ yêu cầu khai báo danh sách người có liên quan như một phần của hồ sơ thẩm định tín dụng. Mục đích chính gồm:
Kiểm soát giới hạn tín dụng tập trung: Luật Các tổ chức tín dụng hiện hành quy định mức dư nợ tối đa mà một tổ chức tín dụng được cấp cho một khách hàng và nhóm khách hàng có liên quan, nhằm tránh rủi ro tập trung tín dụng. Khi doanh nghiệp A vay, nếu người có liên quan của A cũng đang vay tại cùng lender, tổng dư nợ được cộng dồn để so sánh với giới hạn pháp lý.
Đánh giá rủi ro giao dịch liên kết: Các khoản vay giữa doanh nghiệp và người có liên quan có thể tiềm ẩn rủi ro chuyển giá, rút vốn bất thường, hoặc sử dụng tín dụng không đúng mục đích. Lender cần nắm thông tin này để đánh giá dòng tiền trả nợ thực chất.
Tuân thủ quy định phòng chống rửa tiền: Việc nhận diện người có liên quan giúp lender truy vết nguồn gốc tài sản, cổ đông hưởng lợi cuối cùng (UBO), và đảm bảo hoạt động tín dụng tuân thủ chuẩn mực phòng chống rửa tiền.
Lưu ý thực tế cho doanh nghiệp SME khi kê khai
Kê khai đầy đủ và trung thực: Nhiều SME chủ quan chỉ khai người đại diện pháp luật, bỏ qua cổ đông lớn hoặc người thân trong gia đình. Sai sót này có thể dẫn đến hồ sơ bị trả lại, kéo dài thời gian thẩm định, hoặc ảnh hưởng đến uy tín tín dụng của doanh nghiệp về sau.
Cập nhật khi có thay đổi: Khi doanh nghiệp thay đổi cổ đông, bổ nhiệm/bãi nhiệm người quản lý, hoặc mở rộng mô hình thành công ty mẹ - công ty con, danh sách người có liên quan cần được cập nhật và thông báo cho lender đang có quan hệ tín dụng.
Tách bạch tài sản cá nhân và doanh nghiệp: Trong hồ sơ vay, lender thường yêu cầu tách bạch rõ giữa tài sản của doanh nghiệp và tài sản của người có liên quan. Nếu cá nhân người có liên quan cùng đứng tên tài sản đảm bảo hoặc bảo lãnh, thông tin này cần được kê khai minh bạch.
Phối hợp giữa các lender: Khi doanh nghiệp vay ở nhiều lender thông qua matching tại BizLoan, từng lender sẽ tự đánh giá dư nợ của nhóm khách hàng có liên quan tại chính lender đó. Do đó, doanh nghiệp nên chủ động cân đốc nhu cầu vay để không vượt giới hạn tập trung tín dụng theo quy định.
Nội dung trên mang tính tham khảo tổng quát, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên nghiệp. Doanh nghiệp nên tham vấn luật sư hoặc cố vấn tài chính khi cần làm rõ trường hợp cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Người có liên quan có khác gì so với "người bảo lãnh" trong hồ sơ vay không? Có. Người bảo lãnh là người tự nguyện cam kết trả nợ thay khi doanh nghiệp không trả được, còn người có liên quan là khái niệm pháp lý dùng để xác định mối quan hệ sở hữu/quản lý/gia đình nhằm kiểm soát giới hạn tín dụng tập trung. Một người có thể vừa là người có liên quan vừa đứng ra bảo lãnh, nhưng hai vai trò này tách biệt nhau.
Người có liên quan có bắt buộc phải ký cam kết trả nợ hay chịu trách nhiệm gì với khoản vay của doanh nghiệp không? Không bắt buộc. Việc là người có liên quan chỉ khiến khoản vay của họ (nếu có) được cộng dồn vào dư nợ nhóm khách hàng liên quan tại cùng lender để so với giới hạn pháp lý. Trách nhiệm trả nợ vẫn thuộc doanh nghiệp vay, trừ khi người đó tự nguyện bảo lãnh hoặc cầm cố tài sản riêng.
Nếu kê khai thiếu người có liên quan thì hậu quả ra sao? Hồ sơ có thể bị lender yêu cầu bổ sung, kéo dài thời gian thẩm định, hoặc bị đánh giá giảm điểm tín nhiệm vì thiếu minh bạch. Trường hợp cố tình giấu để lách giới hạn tín dụng tập trung, doanh nghiệp có thể bị xử lý theo quy định hiện hành của Ngân hàng Nhà nước về cấp tín dụng.
Doanh nghiệp có cần kê khai lại danh sách người có liên quan khi thay đổi cổ đông hoặc người quản lý không? Có. Khi có thay đổi về sở hữu, nhân sự quản lý hoặc mô hình công ty mẹ - công ty con, doanh nghiệp nên chủ động cập nhật và thông báo cho lender đang có quan hệ tín dụng để tránh vi phạm nghĩa vụ kê khai và ảnh hưởng đến các lần thẩm định sau.
Vay vốn kinh doanh
Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.