Trạng thái trường ngoại tệ là gì?
Tình trạng tài sản ngoại tệ lớn hơn nợ ngoại tệ, ngân hàng hưởng lợi khi tỷ giá tăng.
Thuật ngữ tiếng Anh: Long Foreign Currency Position
Lĩnh vực: Ngoại hối
Cách xác định trạng thái trường ngoại tệ
Một tổ chức tín dụng rơi vào trạng thái trường ngoại tệ khi tổng tài sản bằng ngoại tệ (gồm tiền gửi, khoản cho vay, chứng khoán và các khoản phải thu bằng USD, EUR, JPY…) lớn hơn tổng nợ phải trả bằng ngoại tệ (gồm tiền gửi khách hàng, vay từ các tổ chức nước ngoài, phát hành trái phiếu ngoại tệ, khoản phải trả nhà cung cấp nước ngoài…). Phần chênh lệch dương gọi là "trường" và được đo bằng tỷ lệ trên vốn tự có hoặc trên tổng tài sản, tùy theo khung quản trị rủi ro từng ngân hàng.
Về mặt lợi ích, khi đồng nội tệ (VND) mất giá so với ngoại tệ — tức tỷ giá USD/VND tăng — tổ chức đang giữ trạng thái trường sẽ được hưởng phần lãi tỷ giá vì tài sản được quy đổi ra VND có giá trị cao hơn, trong khi nghĩa vụ nợ ngoại tệ lại tương đối rẻ hơn. Ngược lại, nếu tỷ giá giảm, tổ chức sẽ chịu lỗ tỷ giá vì tài sản ngoại tệ quy đổi về VND thấp hơn, còn nợ phải trả nhìn theo VND lại nặng hơn.
(Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn về quản trị rủi ro ngoại hối.)
Tác động đến doanh nghiệp SME
Dù thuật ngữ này thường xuất hiện ở cấp ngân hàng, doanh nghiệp SME cũng bị ảnh hưởng gián tiếp khi tổ chức tín dụng đang ở trạng thái trường ngoại tệ:
- Biên độ cho vay ngoại tệ: Ngân hàng đang trường ngoại tệ thường có thêm "room" để giải ngân các khoản vay USD/EUR cho doanh nghiệp xuất khẩu, doanh nghiệp nhập khẩu cần tài trợ vốn lưu động bằng ngoại tệ. Ngược lại, nếu ngân hàng đang ở trạng thái đoản (short), họ sẽ thắt chặt cho vay ngoại tệ và có xu hướng đẩy khách sang vay VND.
- Lãi suất tiền gửi ngoại tệ: Trạng thái trường kéo dài có thể khiến một số ngân hàng giảm lãi suất huy động USD nhằm khuyến khích khách rút bớt, cân bằng lại bảng cân đối. Doanh nghiệp có dòng tiền ngoại tệ nhàn rỗi nên so sánh lãi suất giữa các ngân hàng trước khi gửi.
- Tỷ giá mua – bán USD: Chênh lệch giá mua và giá bán ngoại tệ có xu hướng rộng hơn khi hệ thống thiếu hụt hoặc dư thừa ngoại tệ ở một chiều nhất định, làm tăng chi phí quy đổi cho doanh nghiệp có nhu cầu thanh toán quốc tế.
- Phí phát hành LC, phí chuyển tiền: Khi ngân hàng thiếu trạng thái ngoại tệ theo một loại tiền tệ cụ thể, phí dịch vụ liên quan (mở LC, remittance, hedging) cho doanh nghiệp ở chiều đó có thể tăng.
Khi đánh giá hồ sơ vay vốn, các tổ chức tín dụng thường xem xét trạng thái ngoại tệ hiện tại của chính họ như một yếu tố phụ trong quyết định cấp tín dụng, bên cạnh năng lực trả nợ và tài sản đảm bảo của doanh nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp SME có nhu cầu vay ngoại tệ nên chuẩn bị phương án kinh doanh gắn liền với dòng tiền ngoại tệ rõ ràng (hợp đồng xuất khẩu, hợp đồng gia công…) để tăng xác suất được phê duyệt.
Câu hỏi thường gặp
Trạng thái trường ngoại tệ khác gì với trạng thái đoản ngoại tệ? Trạng thái trường (long) là khi tài sản ngoại tệ lớn hơn nợ ngoại tệ, hưởng lợi khi tỷ giá tăng; trạng thái đoản (short) là ngược lại, tài sản nhỏ hơn nợ, hưởng lợi khi tỷ giá giảm.
Doanh nghiệp SME có thể tự xác định trạng thái ngoại tệ của mình không? Có. Doanh nghiệp chỉ cần lập bảng đối chiếu các khoản mục tài sản (tiền gửi ngoại tệ, phải thu khách hàng nước ngoài, khoản ký quỹ USD…) và nợ phải trả (phải trả nhà cung cấp nước ngoài, vay ngoại tệ…) để so sánh chênh lệch theo từng loại ngoại tệ.
Trạng thái trường ngoại tệ có ảnh hưởng đến lãi suất vay mà SME nhận được không? Gián tiếp có. Nếu ngân hàng đang trường ngoại tệ dồi dào, họ có thể sẵn sàng cho vay USD với mức cạnh tranh hơn; nếu đang đoản, họ có xu hướng thắt room cho vay ngoại tệ và đẩy khách sang vay VND.
Ai chịu trách nhiệm quản lý trạng thái ngoại tệ của ngân hàng? Phòng/ban Treasury (Quản trị vốn và ngoại hối) của ngân hàng chịu trách nhiệm chính, dưới sự giám sát của Ban Giám đốc và Ủy ban Quản lý rủi ro, tuân theo các quy định hiện hành của Ngân hàng Nhà nước về quản trị rủi ro thị trường và giới hạn trạng thái ngoại tệ.
Vay vốn kinh doanh
Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.