Thuế tối thiểu toàn cầu là gì?
Thuế suất tối thiểu 15% cho tập đoàn đa quốc gia theo Trụ cột 2 của OECD/G20.
Thuật ngữ tiếng Anh: Global Minimum Tax
Lĩnh vực: Pháp lý
Cách Trụ cột 2 hoạt động
Trụ cột 2 (Pillar Two) của Khuôn khổ toàn cầu OECD/G20 về thuế BEPS áp mức thuế suất 15% lợi nhuận tối thiểu lên các tập đoàn đa quốc gia (MNE) có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu EUR trở lên trong ít nhất 2 trong 4 năm tài chính liền kề trước đó. Con số 750 triệu EUR là ngưỡng doanh thu quy định tại Báo cáo Tổng hợp Pillar Two do OECD công bố.
Cơ chế hoạt động xoay quanh hai quy tắc chính:
- GloBE Rules (Global Anti-Base Erosion): gồm Quy tắc Thu nhập bao gồm (IIR) cho phép quốc gia nơi đặt công ty mẹ cuối cùng đánh thuế bổ sung phần lợi nhuận của các chi nhánh/con ở nước có thuế suất thấp, và Quy tắc Thuế bổ sung tại nước nguồn (UTPR) phân bổ quyền đánh thuế bổ sung về các quốc gia khác khi nước đặt công ty mẹ chưa áp dụng IIR.
- DMTT (Domestic Minimum Top-up Tax): cho phép từng quốc gia tự đánh thuế bổ sung ngay tại nước mình lên các công ty con có thuế suất hiệu dụng dưới 15%, nhằm tránh thất thu khi nước khác áp IIR.
Thuế suất hiệu dụng (ETR) của từng lãnh thổ được tính bằng tổng thuế đã nộp chia cho lợi nhuận GloBE (sau một số điều chỉnh theo quy tắc), nên nhiều khoản ưu đãi thuế truyền thống có thể bị tính "trong suốt" và làm ETR giảm xuống dưới 15%.
Ảnh hưởng thực tế đến doanh nghiệp Việt Nam
Với đa số doanh nghiệp SME, Trụ cột 2 không áp dụng trực tiếp vì doanh thu hợp nhất thường dưới ngưỡng 750 triệu EUR. Tuy nhiên, tác động gián tiếp vẫn rất rõ:
- Doanh nghiệp FDI quy mô lớn — các tập đoàn có chi nhánh sản xuất tại Việt Nam sẽ phải cân nhắc lại việc tận dụng các ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (như thuế suất ưu đãi 10%, miễn/giảm thuế giai đoạn đầu). Nếu ETR của lãnh thổ Việt Nam dưới 15%, phần chênh lệch sẽ bị nước đặt công ty mẹ thu thêm hoặc Việt Nam tự áp DMTT.
- Doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng của MNE — khi tập đoàn đa quốc gia tái cấu trúc chuỗi giá trị để tối ưu thuế toàn cầu, các nhà cung cấp SME có thể bị điều chỉnh yêu cầu giá, điều khoản thanh toán, hoặc phải cung cấp thêm thông tin trong hồ sơ Country-by-Country Reporting (CbCR) mà khách hàng MNE phải nộp cho cơ quan thuế.
- Doanh nghiệp có kế hoạch M&A với đối tác nước ngoài — cần đánh giá tác động thuế tối thiểu toàn cầu ngay từ giai đoạn thẩm định, vì cấu trúc sở hữu xuyên biên giới sẽ quyết định nghĩa vụ thuế bổ sung phát sinh.
Theo lộ trình công bố của Bộ Tài chính Việt Nam, nước ta đang nghiên cứu để áp dụng Trụ cột 2 từ giai đoạn sau 2025; chi tiết thời điểm và phạm vi áp dụng cần theo dõi thông báo chính thức từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Thông tin mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý hoặc thuế chuyên nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
Thuế tối thiểu toàn cầu có áp dụng cho công ty TNHH một thành viên tại Việt Nam không?
Thông thường không, vì ngưỡng áp dụng là tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu EUR trở lên. Công ty TNHH một thành viên thuần túy nội địa có doanh thu nhỏ hơn ngưỡng này sẽ không bị ảnh hưởng trực tiếp.
ETR là gì và khác gì so với thuế suất ưu đãi 10% mà Việt Nam đang áp dụng?
ETR (Effective Tax Rate) là thuế suất hiệu dụng tính trên lợi nhuận GloBE, phản ánh tổng thuế thực nộp sau điều chỉnh. Thuế suất 10% chỉ là mức danh nghĩa trên bề mặt; nếu doanh nghiệp được miễn/giảm thuế trong giai đoạn đầu, ETR thực tế có thể thấp hơn nhiều và bị Trụ cột 2 "bù" lên 15%.
SME Việt Nam có cần chuẩn bị gì để đối phó với Trụ cột 2?
Ưu tiên là giữ hồ sơ tài chính minh bạch, theo dõi thông báo chính thức từ Bộ Tài chính và cơ quan thuế, và nếu nằm trong chuỗi cung ứng của tập đoàn đa quốc gia thì chủ động hỏi khách hàng MNE về yêu cầu cung cấp dữ liệu CbCR hoặc thông tin liên quan đến ETR.
DMTT và IIR khác nhau ở điểm nào?
IIR do nước đặt công ty mẹ cuối cùng áp dụng, đánh thuế bổ sung phần lợi nhuận tại nước có ETR thấp; DMTT do chính nước nơi có lợi nhuận phát sinh tự áp để thu phần thuế bổ sung đó, tránh bị IIR của nước khác thu hộ.
Vay vốn kinh doanh
Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.