Phản bảo lãnh là gì?

Phản bảo lãnh là gì?

Phản bảo lãnh (Counter-Guarantee) là công cụ tài chính trong đó một ngân hàng (bên phản bảo lãnh) cam kết bồi thường cho ngân hàng phát hành bảo lãnh (bên được phản bảo lãnh) nếu ngân hàng phát hành phải thực hiện thanh toán theo bảo lãnh gốc. Đây là cơ chế phân tán rủi ro trong chuỗi bảo lãnh đa ngân hàng.

Đặc điểm của phản bảo lãnh

• Chuỗi bảo lãnh: Thường xuất hiện trong bảo lãnh quốc tế khi ngân hàng địa phương phát hành bảo lãnh theo chỉ thị của ngân hàng nước ngoài, ngân hàng nước ngoài sẽ cấp phản bảo lãnh cho ngân hàng địa phương.
• Độc lập: Phản bảo lãnh là cam kết độc lập với bảo lãnh gốc, thường là bảo lãnh theo yêu cầu (on-demand guarantee).
• Rủi ro phân tán: Giúp ngân hàng phát hành giảm thiểu rủi ro khi khách hàng không thể hoàn trả.
• URDG 758: Quy tắc thống nhất về bảo lãnh theo yêu cầu của ICC điều chỉnh cả phản bảo lãnh.

Phản bảo lãnh trong ngân hàng Việt Nam

Tại Việt Nam, phản bảo lãnh được áp dụng phổ biến trong các giao dịch thương mại quốc tế, đặc biệt khi doanh nghiệp Việt Nam cần bảo lãnh từ ngân hàng nước ngoài hoặc ngân hàng quốc tế yêu cầu bảo lãnh bằng ngôn ngữ địa phương.

Thuật ngữ tương đương

Cần tư vấn về bảo lãnh ngân hàng quốc tế? Đăng ký tại BizLoan để được kết nối với chuyên gia tài chính doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Phản bảo lãnh khác gì so với bảo lãnh ngược (counter-indemnity) — hai khái niệm này có phải là một không? Không hoàn toàn giống nhau. Bảo lãnh ngược là cam kết bồi hoàn nội bộ giữa khách hàng và ngân hàng phát hành (khách hàng cam kết hoàn trả nếu ngân hàng phải trả thay), còn phản bảo lãnh là cam kết giữa hai ngân hàng trong chuỗi bảo lãnh. Tuy nhiên trong thực tế giao dịch tại Việt Nam, nhiều ngân hàng vẫn dùng hai thuật ngữ này khá lẫn lộn, nên khi đọc hợp đồng cần xem rõ các bên tham gia để tránh hiểu sai.

Khi nào doanh nghiệp SME Việt Nam mới cần "chạm" tới phản bảo lãnh — có phải chỉ dành cho doanh nghiệp lớn? Phản bảo lãnh thường chỉ xuất hiện khi có giao dịch bảo lãnh quốc tế hoặc bảo lãnh đa ngân hàng — tức là khi ngân hàng trong nước cần một ngân hàng khác (thường là nước ngoài) đứng sau để chấp nhận phát hành. Với đa số SME chỉ làm bảo lãnh trong nước (đấu thầu, thực hiện hợp đồng, tạm ứng…), doanh nghiệp gần như không cần quan tâm đến thuật ngữ này vì không có chuỗi ngân hàng đi kèm.

Chi phí phát hành phản bảo lãnh thường được tính thế nào — có phải là một khoản phí riêng biệt hay cộng dồn vào phí bảo lãnh gốc? Cách tính phí do từng ngân hàng phát hành và ngân hàng đứng sau phản bảo lãnh thoả thuận, có thể là phí riêng (thường tính theo tỷ lệ %/năm trên số tiền được phản bảo lãnh) hoặc gộp vào tổng phí bảo lãnh gốc mà khách hàng nhìn thấy. Vì vậy khi làm việc với ngân hàng, doanh nghiệp nên yêu cầu tách rõ phí bảo lãnh gốc và phí cho phản bảo lãnh để ướm tổng chi phí trước khi ký.

Nếu ngân hàng phát hành bảo lãnh gốc bị "gọi thanh toán" nhưng bên phản bảo lãnh từ chối bồi thường, doanh nghiệp có bị ảnh hưởng trực tiếp không? Phản bảo lãnh là quan hệ giữa hai ngân hàng, không liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp. Tuy nhiên trong trường hợp xảy ra tranh chấp như vậy, ngân hàng phát hành vẫn phải trả cho người thụ hưởng bảo lãnh gốc (vì bảo lãnh theo yêu cầu có tính độc lập), sau đó sẽ quay lại yêu cầu doanh nghiệp — khách hàng của họ — bồi hoàn theo cam kết bảo lãnh ngược đã ký. Nói cách khác, doanh nghiệp vẫn là người cuối cùng "gánh" nghĩa vụ tài chính dù phản bảo lãnh có được thực hiện hay không.