Hải quan là công chức hay viên chức là gì?

Hải quan là công chức hay viên chức là gì?

Hải quan thuộc biên chế công chức nhà nước, được tuyển dụng theo Luật Cán bộ, Công chức và hưởng lương từ ngân sách.

Thuật ngữ tiếng Anh: Customs Officer Classification

Lĩnh vực: Nghiệp vụ ngân hàng

Cơ sở pháp lý phân biệt công chức và viên chức trong ngành Hải quan

Theo Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức hiện hành, công chức là người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào vị trí trong bộ máy hành chính nhà nước, hưởng lương từ ngân sách và thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước. Viên chức là người làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị (có thể do ngân sách cấp hoặc từ nguồn thu của đơn vị), không thuộc bộ máy quản lý hành chính.

Ngành Hải quan Việt Nam hiện được tổ chức theo hệ thống cơ quan hành chính nhà nước, từ Tổng cục Hải quan (thuộc Bộ Tài chính) đến các Cục Hải quan tỉnh, thành phố và chi cục hải quan cửa khẩu. Theo quy định hiện hành, công chức hải quan là lực lượng nòng cốt trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ mang tính quản lý nhà nước như: kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu; xác định trị giá khai hải quan; thu thuế và các khoản phí; xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan. Một số vị trí hỗ trợ kỹ thuật, vận hành trang thiết bị chuyên dụng (ví dụ: vận hành máy soi container, hệ thống scanner) có thể được tuyển dụng theo chế độ viên chức hoặc hợp đồng lao động, tùy theo chức năng cụ thể của từng đơn vị.

Ý nghĩa đối với doanh nghiệp SME khi làm thủ tục xuất nhập khẩu

Khi doanh nghiệp xuất nhập khẩu hàng hóa, người trực tiếp giải quyết thủ tục trên hệ thống VNACCS/VCIS hoặc tại cửa khẩu là công chức hải quan — họ có thẩm quyền ra quyết định hành chính, ký xác nhận tờ khai, phê duyệt miễn giảm thuế và ban hành các văn bản có hiệu lực pháp lý. Phân biệt rõ vị trí này giúp doanh nghiệp:

• Xác định đúng đầu mối giải quyết vướng mắc: Khi tờ khai bị trả lại, hàng hóa bị tạm giữ, hoặc cần điều chỉnh mã HS — doanh nghiệp liên hệ trực tiếp với công chức hải quan phụ trách bộ phận nghiệp vụ (chứ không phải viên chức). Trường hợp khiếu nại, đối tượng ký và ban hành quyết định giải quyết cũng là cơ quan hành chính do công chức hải quan đại diện.

• Chuẩn bị hồ sơ phù hợp: Vì công chức hải quan thi hành công vụ theo chế độ công vụ, doanh nghiệp nên lưu giữ đầy đủ hóa đơn, hợp đồng mua bán, vận đơn, giấy chứng nhận xuất xứ (C/O), và các chứng từ có liên quan để phục vụ yêu cầu xác minh trị giá hoặc kiểm tra sau thông quan.

• Đối với hồ sơ vay vốn: Nếu doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, các tờ khai hải quan đã hoàn thành (do công chức hải quan xác nhận) là một trong những chứng từ chứng minh doanh thu thực tế. Lender khi thẩm định tín dụng thường đối chiếu số liệu này với doanh thu trên sổ sách kế toán và sao kê ngân hàng để đánh giá tính xác thực của phương án kinh doanh.

Lưu ý khi phối hợp với cơ quan hải quan

Công chức hải quan khi thi hành nhiệm vụ phải tuân thủ quy trình nghiệp vụ, có thẩm quyền xử lý theo phân cấp (chi cục, cục, tổng cục) và chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình. Doanh nghiệp SME cần lưu ý:

• Mọi yêu cầu cung cấp chứng từ, giải trình trị giá hoặc kiểm tra hàng hóa đều phải có văn bản/bản ghi nhận từ cơ quan hải quan, tránh trường hợp cá nhân tự ý yêu cầu ngoài quy trình.
• Khi cần hỗ trợ thủ tục (khai báo, phân loại hàng hóa, xin C/O form), doanh nghiệp có thể sử dụng dịch vụ của đại lý hải quan (customs broker) — đây là đơn vị dịch vụ tư nhân, không thuộc biên chế nhà nước.
• Trường hợp tranh chấp về mã HS, trị giá khai báo hoặc nghĩa vụ thuế, doanh nghiệp có quyền khiếu nại theo quy định pháp luật về khiếu nại hành chính, và cơ quan giải quyết là cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền (không phải cá nhân công chức).

Nội dung mang tính tham khảo về phân loại nhân sự ngành Hải quan, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên ngành.

Câu hỏi thường gặp

Công chức hải quan có khác gì với nhân viên của đại lý hải quan (customs broker)?

Có, khác hoàn toàn. Công chức hải quan là người của cơ quan nhà nước, có thẩm quyền ra quyết định hành chính và ký xác nhận tờ khai. Đại lý hải quan là đơn vị dịch vụ tư nhân, chỉ đại diện doanh nghiệp soạn và nộp hồ sơ, không có quyền quyết định thủ tục.

Viên chức hải quan có được ký xác nhận tờ khai hải quan không?

Không. Chỉ công chức hải quan — người thuộc biên chế hành chính nhà nước và có thẩm quyền theo phân cấp — mới được ký xác nhận tờ khai và ban hành các văn bản có hiệu lực pháp lý. Viên chức (nếu có) thường ở vị trí hỗ trợ kỹ thuật, không có thẩm quyền này.

Khi tờ khai bị trả lại, doanh nghiệp nên liên hệ ai để giải quyết nhanh?

Doanh nghiệp liên hệ trực tiếp công chức hải quan phụ trách bộ phận nghiệp vụ tại chi cục/cục hải quan nơi đăng ký tờ khai. Nên chuẩn bị sẵn số tờ khai, lý do bị trả lại và chứng từ liên quan để trao đổi hiệu quả.

Tờ khai hải quan do công chức xác nhận có giá trị chứng minh doanh thu khi làm hồ sơ vay vốn không?

Có, đây là một trong những chứng từ thường được lender đối chiếu cùng sổ sách kế toán và sao kê ngân hàng để đánh giá doanh thu thực tế của doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Hạn mức và lãi suất cụ thể do lender quyết định sau khi thẩm định tổng thể hồ sơ, không phải do BizLoan ấn định.

Vay vốn kinh doanh

Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.