Ngân hàng Phát triển Châu Á là gì?

Ngân hàng Phát triển Châu Á là gì?

Ngân hàng phát triển đa phương hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho các nước châu Á-Thái Bình Dương.

Thuật ngữ tiếng Anh: Asian Development Bank (ADB)

Lĩnh vực: Thuật ngữ chung

Quy mô và cơ cấu hoạt động của ADB

Ngân hàng Phát triển Châu Á (Asian Development Bank - ADB) được thành lập năm 1966, có trụ sở chính tại Manila (Philippines), với sứ mệnh giảm nghèo và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ADB hoạt động theo mô hình ngân hàng phát triển đa phương (multilateral development bank), nghĩa là vốn góp đến từ nhiều quốc gia thành viên và các khoản cho vay ưu đãi được dành cho các nước đang phát triển. Việt Nam là một trong những thành viên sáng lập.

Về mặt tổ chức, ADB có ba cơ chế hỗ trợ chính:

• Hỗ trợ công (public sector): Cho vay và viện trợ không hoàn lại cho Chính phủ và các cơ quan nhà nước, thường phục vụ các dự án hạ tầng giao thông, năng lượng, cấp thoát nước, y tế, giáo dục...
• Hỗ trợ tư nhân (private sector): Cho vay trực tiếp hoặc đầu tư vốn vào các doanh nghiệp, dự án PPP, công ty tài chính... với vai trò bổ sung cho thị trường vốn.
• Hỗ trợ kỹ thuật (technical assistance): Tư vấn, đào tạo, xây dựng năng lực cho cơ quan thực thi và cộng đồng doanh nghiệp tại các nước thành viên.

ADB cũng phát hành trái phiếu trên thị trường vốn quốc tế để huy động nguồn tiền cho các khoản cho vay (cơ chế này thường được gọi là "bond-to-loan" - vay bằng phát hành trái phiếu), nhờ đó mở rộng quy mô vốn đầu tư ra hạ tầng khu vực.

Vai trò của ADB đối với doanh nghiệp Việt Nam

Đối với SME Việt Nam, ADB ít khi xuất hiện trực tiếp trong giao dịch vay vốn ngân hàng thương mại, nhưng có ảnh hưởng gián tiếp theo nhiều cách:

• Nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi cho Chính phủ: Nhiều dự án giao thông, năng lượng, cảng biển, khu công nghiệp... tại Việt Nam được đầu tư bằng vốn ADB, tạo ra hạ tầng mà SME đang sử dụng hằng ngày (đường vào khu công nghiệp, cảng xuất khẩu, lưới điện...).
• Chương trình tín dụng trung gian qua ngân hàng đối tác (intermediated loans / on-lending): ADB cấp vốn cho các ngân hàng thương mại Việt Nam, sau đó các ngân hàng này cho vay lại đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đây là kênh SME có thể tiếp cận dòng vốn ADB mà không cần làm việc trực tiếp với tổ chức này.
• Hỗ trợ kỹ thuật cho khối tài chính: ADB thường xuyên hỗ trợ Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng Việt Nam trong việc nâng cấp khung quản trị rủi ro, phát triển sản phẩm cho vay SME, áp dụng tiêu chuẩn ESG vào thẩm định tín dụng... Hệ quả là một số ngân hàng thương mại đã xây dựng chính sách cho vay có tham chiếu tiêu chuẩn ADB.

Ví dụ thực tế: Dòng vốn ADB thông qua một số ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam từng được dùng để triển khai chương trình cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, năng lượng tái tạo, hoặc doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ - chi tiết chương trình, lãi suất, hạn mức sẽ do từng lender quyết định theo từng thời kỳ.

Điểm phân biệt với các tổ chức tài chính quốc tế khác

Doanh nghiệp SME thường bắt gặp nhiều cái tên khi đọc tin tài chính quốc tế, nên phân biệt rõ vai trò của ADB với một số tổ chức quen thuộc:

Một điểm quan trọng: ADB là tổ chức cho vay ưu đãi vĩ mô, không phải ngân hàng thương mại và không nhận hồ sơ vay cá nhân. Doanh nghiệp SME muốn tiếp cận nguồn vốn có yếu tố ADB nên hỏi trực tiếp ngân hàng thương mại đang giao dịch về các chương trình cho vay trung gian, hoặc đăng ký matching qua BizLoan để được kết nối với nhiều lender phù hợp cùng lúc.

Lưu ý: Nội dung trên mang tính tham khảo về cơ chế hoạt động của ngân hàng phát triển đa phương, không thay thế tư vấn pháp lý hay tư vấn tài chính chuyên nghiệp cho từng trường hợp doanh nghiệp cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

SME có thể vay trực tiếp từ ADB được không? Không. ADB không nhận hồ sơ vay từ doanh nghiệp SME cá nhân. Dòng vốn có yếu tố ADB thường đi qua các ngân hàng thương mại Việt Nam dưới dạng cho vay trung gian, nên SME cần hỏi trực tiếp ngân hàng đang giao dịch về các chương trình này.

Làm sao biết khoản vay tại ngân hàng thương mại có nguồn vốn từ ADB hay không? Thông tin này thường được ngân hàng công bố khi triển khai chương trình tín dụng trung gian, ví dụ qua thông cáo báo chí hoặc tờ trình sản phẩm. Doanh nghiệp nên hỏi rõ nhân viên tín dụng về nguồn vốn, lĩnh vực được tài trợ và thời hạn áp dụng.

Vay qua kênh có nguồn ADB có lãi suất ưu đãi hơn ngân hàng thương mại thông thường không? Có thể, vì vốn ADB thường là vốn ưu đãi, nhưng mức lãi suất, hạn mức và thời hạn cụ thể do từng lender quyết định theo từng thời kỳ, không phải BizLoan. Doanh nghiệp nên so sánh nhiều chương trình khác nhau thay vì mặc định kênh ADB luôn rẻ hơn.

ADB khác gì với World Bank và AIIB khi cùng cho vay hạ tầng tại Việt Nam? Cả ba đều là tổ chức tài chính quốc tế cho vay ưu đãi, nhưng phạm vi và trọng tâm khác nhau: ADB tập trung khu vực châu Á - Thái Bình Dương, World Bank có phạm vi toàn cầu với trọng tâm là các nước nghèo, còn AIIB chuyên về hạ tầng tại châu Á với thành viên gồm nhiều nền kinh tế lớn. Đối với SME, điểm chung quan trọng nhất là cả ba đều không cho vay trực tiếp doanh nghiệp nhỏ.

Vay vốn kinh doanh

Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.