Hợp đồng quyền chọn là gì?

Hợp đồng quyền chọn là gì?

Hợp đồng cho quyền (không nghĩa vụ) mua hoặc bán tài sản cơ sở tại mức giá xác định trước ngày đáo hạn.

Thuật ngữ tiếng Anh: Options Contract

Lĩnh vực: Bảo hiểm & Chứng khoán

Các loại quyền chọn phổ biến trên thị trường

Trên thị trường tài chính, quyền chọn được phân thành hai loại cơ bản dựa trên chiều giao dịch:

• Quyền chọn mua (Call Option): Người nắm giữ có quyền mua tài sản cơ sở ở một mức giá thực hiện (strike price) đã thỏa thuận trước, trước hoặc tại ngày đáo hạn. Loại quyền chọn này thường được sử dụng khi nhà đầu tư kỳ vọng giá tài sản sẽ tăng.

• Quyền chọn bán (Put Option): Người nắm giữ có quyền bán tài sản cơ sở ở mức giá thực hiện đã thỏa thuận trước. Loại quyền chọn này thường được dùng để phòng ngừa rủi ro giảm giá hoặc phục vụ chiến lược phòng hộ (hedging).

Ngoài ra, dựa trên thời điểm thực hiện quyền, còn có quyền chọn kiểu châu Âu (chỉ được thực hiện tại ngày đáo hạn) và quyền chọn kiểu Mỹ (được thực hiện bất kỳ lúc nào trước ngày đáo hạn).

Các yếu tố cấu thành hợp đồng quyền chọn

Một hợp đồng quyền chọn tiêu chuẩn thường bao gồm các thành phần chính:

• Tài sản cơ sở: Có thể là cổ phiếu, chỉ số chứng khoán, hàng hóa, ngoại tệ hoặc hợp đồng tương lai.
• Giá thực hiện (Strike Price): Mức giá mà tài sản cơ sở sẽ được mua hoặc bán nếu quyền chọn được thực hiện.
• Ngày đáo hạn: Thời điểm cuối cùng mà người nắm giữ có thể thực hiện quyền.
• Phí quyền chọn (Premium): Giá mà người mua trả cho người bán quyền để có được quyền này. Đây là khoản chi phí duy nhất người mua phải bỏ ra, bất kể quyền có được thực hiện hay không.
• Số lượng hợp đồng: Quy định khối lượng tài sản cơ sở mà mỗi hợp đồng đại diện.

Ví dụ minh họa: Một doanh nghiệp xuất nhập khẩu kỳ vọng giá USD sẽ tăng trong quý tới có thể mua quyền chọn mua USD với giá thực hiện 25.000 VND/USD, đáo hạn sau 3 tháng, với phí quyền chọn chẳng hạn 200 VND/USD. Nếu đến ngày đáo hạn, tỷ giá thị trường cao hơn 25.000 VND/USD, doanh nghiệp thực hiện quyền và có lợi nhuận từ chênh lệch. Ngược lại, nếu tỷ giá thấp hơn, doanh nghiệp chỉ chịu lỗ phí quyền chọn đã trả.

Ứng dụng thực tiễn đối với doanh nghiệp SME

Quyền chọn không chỉ là công cụ của các tổ chức tài chính lớn mà còn mang lại giá trị thiết thực cho doanh nghiệp vừa và nhỏ:

• Phòng ngừa rủi ro tỷ giá: Doanh nghiệp xuất nhập khẩu có thể sử dụng quyền chọn ngoại tệ để cố định chi phí hoặc doanh thu, tránh ảnh hưởng từ biến động tỷ giá mà không bị ràng buộc nghĩa vụ như hợp đồng tương lai.
• Phòng ngừa rủi ro giá hàng hóa: Các doanh nghiệp sản xuất có thể mua quyền chọn bán để bảo vệ giá nguyên vật liệu đầu vào, hoặc mua quyền chọn mua để khóa giá bán sản phẩm.
• Quản trị danh mục đầu tư: Doanh nghiệp có vốn nhàn rỗi đầu tư vào cổ phiếu có thể dùng quyền chọn để tạo thêm thu nhập từ phí bán quyền, hoặc phòng vệ danh mục trước rủi ro thị trường.

Lưu ý: Giao dịch quyền chọn tại Việt Nam hiện được thực hiện trên các sàn giao dịch chứng khoán phái sinh theo quy định hiện hành. Doanh nghiệp cần tìm hiểu kỹ cơ chế vận hành, chi phí giao dịch và mức ký quỹ trước khi tham gia. Nội dung trên mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn từ chuyên gia tài chính được cấp phép.

Câu hỏi thường gặp

Quyền chọn khác hợp đồng tương lai như thế nào?
Quyền chọn cho quyền nhưng không bắt buộc thực hiện; hợp đồng tương lai thường khiến cả hai bên phải thực hiện giao dịch tại ngày đáo hạn.

Doanh nghiệp mất tối đa bao nhiêu khi mua quyền chọn?
Nếu không thực hiện quyền, doanh nghiệp chịu lỗ tối đa bằng tổng phí quyền chọn đã trả, trừ các chi phí giao dịch liên quan nếu có.

Quyền chọn có phù hợp để phòng ngừa rủi ro tỷ giá không?
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu có thể dùng quyền chọn ngoại tệ để giới hạn mức chênh lệch chi phí hoặc doanh thu trong một mức giá đã thỏa thuận.

Khi nào doanh nghiệp không nên mua quyền chọn?
Doanh nghiệp nên cân nhắc kỹ phí quyền chọn, mức biến động giá, thanh khoản và mức ký quỹ; quyền chọn có thể không bảo đảm giảm chi phí nếu giá thị trường biến động thuận lợi.

Vay vốn kinh doanh

Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.