BRICS là gì?

BRICS là gì?

Nhóm các nền kinh tế mới nổi lớn, đại diện cho tiếng nói của các nước đang phát triển trong quản trị toàn cầu.

Thuật ngữ tiếng Anh: Brazil, Russia, India, China, South Africa

Lĩnh vực: Kinh tế

Quá trình hình thành và mở rộng

Khái niệm BRICS được Jim O'Neill, nhà kinh tế trưởng của Goldman Sachs, đưa ra vào năm 2001 với tên gọi ban đầu là BRIC (Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc). Ý tưởng đằng sau thuật ngữ này là nhận diện bốn nền kinh tế lớn đang phát triển nhanh, được kỳ vọng sẽ vượt qua các nước G7 về quy mô GDP trong vài thập kỷ tới.

Năm 2010, Nam Phi chính thức gia nhập, biến BRIC thành BRICS. Đến đầu năm 2024, nhóm đã mở rộng đáng kể với nhiều thành viên mới, trong đó có Ai Cập, Ethiopia, Iran, UAE, Ả Rập Saudi, đánh dấu bước chuyển từ một nhóm kinh tế tương đối khép kín sang một cấu trúc hợp tác đa quốc gia rộng hơn.

Cùng với việc mở rộng thành viên, nhóm đã thiết lập một số cơ chế hợp tác quan trọng:

• Ngân hàng Phát triển Mới (NDB) — thành lập năm 2014 với mục tiêu hỗ trợ đầu tư vào hạ tầng và phát triển bền vững tại các nước thành viên và đang phát triển.
• Thỏa thuận Dự trữ theo Hiệp phương (CRA) — cơ chế bảo vệ tài chính chung, giúp các nước thành viên ứng phó với áp lực thanh khoản ngắn hạn.
• Hệ thống thanh toán BRICS Pay — ý tưởng được đề xuất nhằm giảm sự phụ thuộc vào các hệ thống thanh toán phương Tây trong giao dịch xuyên biên giới.

Ý nghĩa đối với doanh nghiệp SME Việt Nam

Với các doanh nghiệp vừa và nhỏ đang hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu hoặc có chuỗi cung ứng liên quan đến các quốc gia trong nhóm, BRICS mang đến một số cơ hội và thách thức cụ thể:

Cơ hội tiếp cận thị trường

• Tỷ trọng dân số và quy mô tiêu dùng của các nước trong nhóm tạo thành một thị trường xuất khẩu rộng lớn cho hàng hóa Việt Nam, đặc biệt trong các ngành thực phẩm chế biến, dệt may, nội thất và linh kiện điện tử.
• Việc gia tăng các hiệp định thương mại song phương giữa Việt Nam với từng thành viên BRICS (chẳng hạn với UAE, Ấn Độ) giúp đơn giản hóa thủ tục và giảm rào cản thuế quan cho SME.

Tác động lên tỷ giá và chi phí nguyên vật liệu

• Khi đồng nội tệ của các nước BRICS biến động mạnh, giá nhập khẩu nguyên liệu từ những thị trường này (như thép từ Trung Quốc, phân bón từ Nga, nông sản từ Brazil) có thể thay đổi đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận của doanh nghiệp sản xuất.
• Doanh nghiệp nên theo dõi sát chính sách tiền tệ của các nước này để chủ động điều chỉnh kế hoạch mua hàng và phòng vệ rủi ro tỷ giá.

Cơ hội từ các quỹ đầu tư hạ tầng

• NDB tài trợ cho nhiều dự án hạ tầng tại các nước thành viên và đối tác, mở ra cơ hội cho nhà thầu, nhà cung ứng vật liệu và thiết bị Việt Nam tham gia chuỗi giá trị xây dựng, năng lượng, giao thông.

Thách thức về thanh toán quốc tế

• Xu hướng đa dạng hóa hệ thống thanh toán giữa các nước BRICS có thể tạo thêm phương thức chuyển tiền mới, nhưng cũng đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải nắm rõ quy định phòng chống rửa tiền và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế khi giao dịch xuyên biên giới.

Lưu ý: Nội dung trên mang tính tham khảo tổng quan về nhóm BRICS và không thay thế tư vấn pháp lý, tài chính chuyên môn cho từng trường hợp doanh nghiệp cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

BRICS khác gì so với G7 và doanh nghiệp SME nên quan tâm nhóm nào hơn? BRICS là nhóm các nền kinh tế mới nổi lớn, tập trung vào hợp tác Nam–Nam và đại diện tiếng nói cho các nước đang phát triển; G7 là nhóm các nền kinh tế phát triển. Với SME Việt Nam xuất khẩu nguyên liệu thô, nông sản hoặc hàng tiêu dùng sang các thị trường đang phát triển, BRICS thường liên quan trực tiếp hơn đến cơ hội thị trường và đối tác mua hàng.

Việt Nam có phải là thành viên BRICS không và có nên xin gia nhập? Việt Nam hiện không phải thành viên chính thức của BRICS. Việc tham gia là quyết định ở cấp chính sách nhà nước, nằm ngoài phạm vi quyết định của riêng từng SME; doanh nghiệp nên theo dõi thông báo chính thức từ các cơ quan như Bộ Ngoại giao hoặc Bộ Công Thương thay vì tự đánh giá lợi ích gia nhập.

Hệ thống BRICS Pay có ảnh hưởng gì đến cách SME Việt Nam nhận tiền từ đối tác BRICS? BRICS Pay hiện vẫn ở giai đoạn đề xuất và chưa trở thành hệ thống thanh toán vận hành ổn định. Trong ngắn hạn, SME vẫn cần sử dụng các kênh quen thuộc như chuyển tiền qua ngân hàng đối tác hoặc tín dụng thư, đồng thời đảm bảo tuân thủ quy định phòng chống rửa tiền hiện hành khi giao dịch xuyên biên giới.

Doanh nghiệp muốn xuất khẩu sang các nước BRICS thì bắt đầu từ đâu để giảm rủi ro? Bước đầu tiên nên là xác nhận nhu cầu sản phẩm tại từng thị trường mục tiêu, sau đó kiểm tra các hiệp định thương mại song phương mà Việt Nam đã ký với quốc gia đó để tận dụng ưu đãi thuế quan. Đồng thời, doanh nghiệp nên chuẩn bị phương án phòng vệ rủi ro tỷ giá vì đồng nội tệ các nước BRICS có thể biến động mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu và biên lợi nhuận.

Vay vốn kinh doanh

Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.