Bảo hiểm hàng hoá vận chuyển là gì?

Bảo hiểm hàng hoá vận chuyển là gì?

Bảo hiểm bồi thường tổn thất hàng hoá trong quá trình vận chuyển bằng đường biển, bộ, hàng không.

Thuật ngữ tiếng Anh: Cargo Insurance

Lĩnh vực: Bảo hiểm & Chứng khoán

Các điều khoản bảo hiểm hàng hoá phổ biến

Trong thực tế, doanh nghiệp xuất nhập khẩu thường gặp ba bộ điều khoản bảo hiểm theo Viện Bảo hiểm London (ICC), gồm:

• ICC (C) – Phạm vi bảo hiểm hẹp nhất, chỉ bồi thường cho các tổn thất lớn như cháy nổ, đắm tàu, mất toàn bộ kiện hàng. Phí bảo hiểm thấp, phù hợp với hàng hóa có giá trị vừa phải và rủi ro thấp như nguyên vật liệu thông thường, hàng rời.
• ICC (B) – Mở rộng hơn C, bổ sung các rủi ro như động đất, núi lửa, nước biển cuốn trôi hàng. Thường áp dụng cho hàng tiêu dùng, hàng đóng gói.
• ICC (A) – Phạm vi bảo hiểm rộng nhất, bồi thường cho mọi rủi ro gây tổn thất vật chất (trừ các trường hợp loại trừ). Phù hợp với hàng giá trị cao như thiết bị điện tử, máy móc, hàng dễ hư hỏng.

Ngoài ra, còn có các điều khoản bổ sung (Institute Clauses) như bảo hiểm chiến tranh, đình công, hoặc bảo hiểm cho hàng lạnh/hàng đông lạnh mà doanh nghiệp có thể mua thêm tùy theo tuyến vận chuyển và tính chất hàng hóa.

Phân biệt bảo hiểm hàng hoá theo phương thức vận chuyển

Tùy theo phương thức vận chuyển, rủi ro và cách mua bảo hiểm sẽ khác nhau:

• Đường biển: Rủi ro chính là hàng hóa ẩm mốc, rỉ sét, mất trộm, đắm tàu. Doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu qua các cảng lớn như Cát Lái, Cái Mép thường ưu tiên ICC (A) hoặc ICC (B). Phí bảo hiểm đường biển thường dao động từ 0,1% đến vài phần trăm giá trị lô hàng, tùy mức điều khoản và tuyến.
• Đường bộ: Rủi ro chủ yếu là tai nạn giao thông, hàng rơi vỡ, mất cắp dọc đường. Phí thường cao hơn đường biển do tần suất xảy ra sự cố lớn hơn.
• Đường hàng không: Phí bảo hiểm thường thấp nhất vì thời gian vận chuyển ngắn, rủi ro vật lý ít hơn. Phù hợp với hàng giá trị cao, hàng cần giao nhanh như linh kiện điện tử, hàng mẫu.
• Đường sắt và đa phương thức: Ít phổ biến hơn tại Việt Nam nhưng cũng có các điều khoản riêng, đặc biệt khi hàng hóa đi qua nhiều nước.

Mối liên hệ với hồ sơ vay vốn doanh nghiệp

Nhiều ngân hàng khi cho vay tín chấp hoặc thế chấp cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu sẽ yêu cầu bổ sung hợp đồng bảo hiểm hàng hóa như một trong những điều kiện giải ngân hoặc bảo đảm bổ sung, nhằm bảo vệ tài sản đang thế chấp hoặc hàng hóa trong quá trình lưu kho, lưu bãi.

Bên cạnh đó, khi xét duyệt hồ sơ vay, một số lender còn đánh giá chính sách quản lý rủi ro vận chuyển của doanh nghiệp – ví dụ doanh nghiệp có thường xuyên mua bảo hiểm hàng hóa hay không, tỷ lệ khiếu nại bồi thường ra sao – như một yếu tố phản ánh năng lực quản trị.

Tài liệu này mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn từ chuyên gia bảo hiểm hoặc tư vấn tài chính.

So sánh chi phí và lựa chọn phù hợp

Để chọn điều khoản bảo hiểm phù hợp, doanh nghiệp SME có thể cân nhắc ba yếu tố:

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng nên lưu ý giá trị bảo hiểm thường được tính trên cơ sở CIP (Cost, Insurance and Freight) cộng thêm tỷ lệ phần trăm lợi nhuận dự kiến (thường là 10%) – đây là con số tối đa mà công ty bảo hiểm sẽ bồi thường khi tổn thất toàn bộ.

Câu hỏi thường gặp

Khi nào doanh nghiệp xuất nhập khẩu bắt buộc phải mua bảo hiểm hàng hóa vận chuyển?

Việc mua bảo hiểm hàng hóa thường không bắt buộc theo luật đối với mọi lô hàng, nhưng sẽ trở thành yêu cầu khi doanh nghiệp giao dịch theo điều kiện CIP/CIF (bên bán phải mua bảo hiểm), hoặc khi ngân hàng/lender yêu cầu như một điều kiện giải ngân trong hồ sơ vay vốn liên quan đến lô hàng đó.

Phí bảo hiểm hàng hóa có được tính vào chi phí được vay vốn không?

Phí bảo hiểm hàng hóa vận chuyển là chi phí hợp lý trong hoạt động xuất nhập khẩu và thường được tính vào giá trị lô hàng (CIP). Khi làm hồ sơ vay vốn, doanh nghiệp có thể đưa khoản phí này vào bảng kê chi phí kinh doanh, nhưng việc có được cộng vào phương án vay hay không do từng lender quyết định.

Nếu hàng hóa bị hư hỏng một phần (không phải toàn bộ lô), công ty bảo hiểm có bồi thường không?

Có, nhưng mức bồi thường tùy thuộc vào điều khoản đã mua. ICC (C) thường chỉ bồi thường tổn thất toàn bộ kiện hàng, trong khi ICC (B) và ICC (A) có thể bồi thường cho tổn thất một phần nếu rủi ro đó thuộc phạm vi bảo hiểm. Doanh nghiệp cần giữ đầy đủ biên bản giám định tổn thất và chứng từ vận chuyển để chứng minh.

Doanh nghiệp có thể tự mua bảo hiểm hàng hóa hay phải qua đơn vị môi giới?

Doanh nghiệp hoàn toàn có thể liên hệ trực tiếp với các công ty bảo hiểm để mua bảo hiểm hàng hóa, hoặc sử dụng dịch vụ của đơn vị môi giới bảo hiểm (insurance broker) để so sánh phí và điều khoản giữa nhiều nhà bảo hiểm, đặc biệt hữu ích với doanh nghiệp SME chưa có bộ phận quản trị rủi ro riêng.

Vay vốn kinh doanh

Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.