Báo cáo phát triển bền vững là gì?
Báo cáo công bố hiệu quả hoạt động ESG theo tiêu chuẩn GRI, SASB hoặc TCFD.
Thuật ngữ tiếng Anh: Sustainability Report
Lĩnh vực: Quản trị
Khung tiêu chuẩn phổ biến cho báo cáo phát triển bền vững
Trên thế giới hiện có ba bộ tiêu chuẩn được sử dụng phổ biến nhất, mỗi bộ phục vụ một nhóm đối tượng và mục tiêu khác nhau:
- GRI (Global Reporting Initiative): Bộ tiêu chuẩn có lịch sử lâu đời nhất, tập trung vào tác động của doanh nghiệp lên kinh tế, xã hội và môi trường. Phù hợp với doanh nghiệp muốn truyền thông rộng rãi đến cộng đồng, nhà đầu tư và các bên liên quan đa dạng.
- SASB (Sustainability Accounting Standards Board): Tiêu chuẩn thiết kế riêng cho từng ngành, tập trung vào các chỉ số tài chính liên quan đến bền vững mà nhà đầu tư quan tâm. Phù hợp với doanh nghiệp niêm yết hoặc cần phục vụ nhóm đối tượng tài chính.
- TCFD (Task Force on Climate-related Financial Disclosures): Khung báo cáo tập trung vào rủi ro và cơ hội liên quan đến biến đổi khí hậu, chia thành bốn trụ cột: quản trị, chiến lược, quản lý rủi ro, và chỉ số đo lường.
Gần đây, hai bộ tiêu chuẩn GRI và SASB đã hợp nhất thành tổ chức ISSB (International Sustainability Standards Board) nhằm hài hòa hóa các chuẩn mực báo cáo bền vững toàn cầu, hướng đến sự thống nhất trong cách doanh nghiệp công bố thông tin phi tài chính. Từ năm 2024, Việt Nam bắt đầu có lộ trình áp dụng IFRS Sustainability tại một số doanh nghiệp niêm yết, tạo nền tảng cho việc chuẩn hóa dần sang bộ chuẩn quốc tế này.
Nội dung cốt lõi của một báo cáo phát triển bền vững
Dù theo khung nào, một báo cáo phát triển bền vững thường bao gồm ba nhóm nội dung ESG chính:
- Môi trường (Environmental): Phát thải khí nhà kính (Scope 1, 2, 3), mức tiêu thụ năng lượng và nước, quản lý chất thải, tỷ lệ sử dụng nguyên vật liệu tái chế.
- Xã hội (Social): Điều kiện lao động, an toàn sức khỏe nghề nghiệp, đa dạng giới tính và bình đẳng, đóng góp cho cộng đồng, chuỗi cung ứng có trách nhiệm.
- Quản trị (Governance): Cơ cấu ban lãnh đạo, chính sách chống tham nhũng, quản trị rủi ro, đạo đức kinh doanh, quyền cổ đông.
Ngoài ra, doanh nghiệp cần bổ sung phần tầm nhìn chiến lược về phát triển bền vững, các mục tiêu dài hạn (ví dụ: cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050), và lộ trình thực hiện cụ thể theo từng giai đoạn.
Ý nghĩa đối với doanh nghiệp SME Việt Nam
Mặc dù báo cáo phát triển bền vững thường được liên kết với doanh nghiệp lớn và niêm yết, SME cũng ngày càng cần quan tâm vì những lý do thực tế:
- Yêu cầu từ đối tác và khách hàng: Nhiều doanh nghiệp FDI, tập đoàn đa quốc gia yêu cầu nhà cung cấp trong chuỗi giá trị phải có chứng nhận hoặc báo cáo ESG cơ bản. Một SME không đáp ứng có thể bị loại khỏi chuỗi cung ứng xuất khẩu.
- Tiêu chí thẩm định tín dụng: Một số ngân hàng và tổ chức tín dụng quốc tế đã bắt đầu tích hợp yếu tố ESG vào mô hình đánh giá rủi ro khoản vay. Doanh nghiệp có hồ sơ bền vững tốt có thể được xem xét thuận lợi hơn.
- Thu hút nhân sự và nhà đầu tư: Thế hệ lao động mới và các quỹ đầu tư có xu hướng ưu tiên doanh nghiệp thể hiện trách nhiệm xã hội rõ ràng.
Đối với SME, việc xây dựng báo cáo bền vững không nhất thiết phải tuân thủ đầy đủ một bộ tiêu chuẩn quốc tế ngay từ đầu. Doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng cách thu thập dữ liệu nội bộ về mức tiêu thụ điện, nước, tỷ lệ nhân viên nghỉ việc, các sáng kiến cộng đồng đã thực hiện, sau đó dần chuẩn hóa theo GRI hoặc các khung phù hợp với quy mô và ngành nghề. Khi hồ sơ bền vững được chuẩn bị tốt, doanh nghiệp sẽ có lợi thế rõ rệt khi tiếp cận nguồn vốn từ các lender, đặc biệt là các chương trình tín dụng xanh hoặc cho vay có điều kiện ESG — lãi suất và hạn mức cụ thể sẽ do từng lender quyết định dựa trên hồ sơ của doanh nghiệp.
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn về chuẩn mực báo cáo bền vững hay lập kế hoạch ESG.
Câu hỏi thường gặp
SME chưa niêm yết có bắt buộc phải có báo cáo phát triển bền vững không? Hiện chưa có quy định bắt buộc SME phải lập báo cáo phát triển bền vững, nhưng nhiều đối tác FDI và một số lender đã yêu cầu nhà cung cấp cung cấp thông tin ESG cơ bản trong chuỗi cung ứng hoặc hồ sơ vay.
Báo cáo phát triển bền vững khác gì so với báo cáo thường niên (Annual Report)? Báo cáo thường niên tập trung vào kết quả tài chính, trong khi báo cáo phát triển bền vững đo lường tác động môi trường, xã hội và quản trị (ESG) bên cạnh hiệu quả kinh doanh, phục vụ nhóm đối tượng quan tâm đến rủi ro dài hạn và trách nhiệm doanh nghiệp.
Chi phí lập báo cáo phát triển bền vững cho một SME khoảng bao nhiêu? Chi phí phụ thuộc vào phạm vi và mức độ tuân thủ khung tiêu chuẩn; SME có thể bắt đầu với việc tự thu thập dữ liệu nội bộ và sử dụng mẫu báo cáo miễn phí từ GRI, hoặc thuê đơn vị tư vấn khi cần kiểm toán độc lập — mức phí cụ thể cần khảo sát theo quy mô và ngành.
Làm sao để bắt đầu xây dựng báo cáo phát triển bền vững khi doanh nghiệp chưa có dữ liệu ESG? Doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng việc ghi nhận các số liệu cơ bản như lượng điện nước tiêu thụ, tỷ lệ nhân viên, các hoạt động cộng đồng đã thực hiện, sau đó dần đối chiếu với bộ chỉ số GRI phù hợp với ngành để chuẩn hóa dần theo thời gian.
Vay vốn kinh doanh
Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.