Quyền cổ tức là gì?

Quyền cổ tức là gì?

Quyền nhận cổ tức của cổ đông nắm giữ cổ phiếu trước ngày chốt danh sách cổ đông hưởng quyền.

Thuật ngữ tiếng Anh: Dividend Right

Lĩnh vực: Bảo hiểm & Chứng khoán

Cách hình thành quyền cổ tức trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Quyền cổ tức không phải tự động phát sinh khi công ty có lợi nhuận, mà gắn liền với một chuỗi mốc thời gian do HOSE, HNX hoặc UPCoM công bố cho từng đợt trả cổ tức. Trình tự phổ biến gồm:

• Ngày công bố (announcement date): HĐQT hoặc ĐHĐCĐ ra nghị quyết về tỷ lệ và hình thức chia cổ tức (tiền mặt, cổ phiếu, hoặc kết hợp).
• Ngày chốt danh sách (record date): Nhà đầu tư sở hữu cổ phiếu trước ngày này (theo dữ liệu của Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam – VSD) sẽ có tên trong danh sách hưởng quyền.
• Ngày giao dịch không hưởng quyền (ex-dividend date): Thường trước record date 1 phiên (T+1 theo quy định hiện hành về thời gian giao dịch). Ai mua vào ngày này trở đi sẽ không nhận cổ tức của đợt đó, dù vẫn sở hữu cổ phiếu.
• Ngày thanh toán (payment date): Công ty chuyển tiền hoặc VSD ghi nhận cổ phiếu phát hành thêm vào tài khoản của nhà đầu tư.

Nhà đầu tư có thể theo dõi toàn bộ lịch này trên website của sàn giao dịch hoặc trên bản tin của VSD.

Quyền cổ tức ảnh hưởng đến quyết định tài chính của doanh nghiệp như thế nào

Với doanh nghiệp SME, quyền cổ tức tác động trực tiếp đến hai bài toán: đầu tư tài chính và huy động vốn.

Về phía đầu tư: Nếu doanh nghiệp nắm giữ cổ phiếu của một công ty khác, việc chốt lời trước hay sau ngày giao dịch không hưởng quyền quyết định khoản thu nhập từ cổ tức. Ví dụ, một công ty niêm yết công bố chia cổ tức tiền mặt 1.500 đồng/cp với record date vào thứ Sáu – nhà đầu tư bán vào thứ Tư (trước ex-date) sẽ nhận đủ 1.500 đồng, nhưng bán vào thứ Sáu thì không. Do đó, bộ phận tài chính cần đối chiếu ngày giao dịch với kế hoạch thoái vốn để tối ưu dòng tiền về.

Về phía huy động vốn: Nhiều SME chọn phát hành cổ phiếu trả cổ tức thay vì chia tiền mặt để giữ tiền trong doanh nghiệp. Lúc này, nhà đầu tư có quyền cổ tức được ghi nhận bằng số cổ phiếu mới tương ứng tỷ lệ chia, giúp vốn chủ sở hữu của công ty tăng mà không cần vay ngân hàng. Ngược lại, với công ty đại chúng đang muốn vay vốn ngân hàng, dòng cổ tức chi trả lớn có thể khiến lender đánh giá lại khả năng giữ lại lợi nhuận (retained earnings) khi thẩm định hồ sơ.

Hai điểm cần lưu ý khi đọc quyền cổ tức trong báo cáo tài chính:

• Cổ tức bằng cổ phiếu không tạo dòng tiền ra, chỉ làm thay đổi cấu trúc vốn trên bảng cân đối kế toán.
• Cổ tức bằng tiền mặt làm giảm tiền và tương đương tiền, có thể ảnh hưởng đến chỉ số thanh khoản hiện hành – một trong những chỉ số mà lender thường xét khi phê duyệt khoản vay.

Lưu ý pháp lý khi xử lý quyền cổ tức

• Cổ đông sở hữu cổ phiếu phổ thông có quyền nhận cổ tức theo tỷ lệ vốn góp, trừ trường hợp Điều lệ công ty hoặc nghị quyết ĐHĐCĐ có quy định khác (ví dụ: cổ phiếu ưu đãi cổ tức có thể nhận mức cố định cao hơn cổ phiếu phổ thông).
• Quyền cổ tức phát sinh dựa trên ngày chốt danh sách do sàn giao dịch và VSD ghi nhận – không phụ thuộc vào thời điểm công ty gửi thông báo riêng cho cổ đông.
• Đối với cổ phiếu đang được cầm cố, giao dịch ký quỹ hoặc đang chờ chuyển nhượng, quyền cổ tức có thể phân chia giữa bên mua và bên bán theo thỏa thuận hoặc theo quy định của VSD.

(Lưu ý: Nội dung trên mang tính tham khảo chung về cơ chế thị trường, không thay thế tư vấn pháp lý hoặc tư vấn tài chính chuyên nghiệp cho từng trường hợp cụ thể.)

Câu hỏi thường gặp

Quyền cổ tức khác quyền được mua cổ phiếu ưu đãi ở điểm nào?
Quyền cổ tức là quyền nhận khoản lợi ích từ lợi nhuận của doanh nghiệp theo cổ phiếu nắm giữ; cổ phiếu ưu đãi là loại chứng khoán có quyền lợi ưu tiên, trong đó cổ tức thường được quy định cố định.

Mua cổ phiếu vào ngày giao dịch không hưởng quyền có còn nhận được cổ tức không?
Không. Với đợt cổ tức đó, người mua từ ngày giao dịch không hưởng quyền thường không tham gia nhận cổ tức; cần đối chiếu đầy đủ các mốc ngày do sàn giao dịch công bố.

Cổ tức bằng cổ phiếu có làm tăng giá trị tài sản của doanh nghiệp không?
Không nhất thiết. Số cổ phiếu tăng nhưng tổng giá trị sở hữu và cơ cấu vốn thay đổi theo tỷ lệ chia, đồng thời doanh nghiệp không phát sinh dòng tiền từ khoản cổ tức này.

Doanh nghiệp chia cổ tức tiền mặt có ảnh hưởng đến khả năng vay vốn không?
Có thể ảnh hưởng vì dòng tiền và lợi nhuận giữ lại giảm. Khi đánh giá hồ sơ, lender sẽ xem xét dòng tiền, khả năng trả nợ và chính sách phân phối lợi nhuận; BizLoan chỉ hỗ trợ kết nối doanh nghiệp với các lender phù hợp.

Vay vốn kinh doanh

Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.