Cổ phiếu ưu đãi cổ tức là gì?

Cổ phiếu ưu đãi cổ tức là gì?

Cổ phiếu được nhận cổ tức cố định ưu tiên trước cổ phiếu phổ thông, thường không có quyền biểu quyết.

Thuật ngữ tiếng Anh: Preferred Dividend Stock

Lĩnh vực: Bảo hiểm & Chứng khoán

Đặc điểm chính của cổ phiếu ưu đãi cổ tức

Khác với cổ phiếu phổ thông — nơi cổ tức dao động theo lợi nhuận và quyết định của Đại hội đồng cổ đông mỗi năm, cổ phiếu ưu đãi cổ tức mang một số đặc điểm riêng biệt:

• Mức cổ tức ổn định: Thường được ấn định theo tỷ lệ phần trăm trên mệnh giá (ví dụ: 8%/năm trên mệnh giá 10.000 đồng) hoặc một số tiền cố định trên mỗi cổ phiếu. Mức này được ghi trong điều lệ công ty ngay từ khi phát hành.
• Ưu tiên thanh toán: Khi công ty chia cổ tức, cổ đông ưu đãi được nhận trước. Chỉ khi khoản cổ tức ưu đãi đã được chi trả đầy đủ, phần còn lại mới chia cho cổ đông phổ thông.
• Quyền biểu quyết hạn chế hoặc không có: Phần lớn cổ phiếu ưu đãi không kèm quyền biểu quyết tại Đại hội đồng cổ đông, trừ một số trường hợp đặc biệt liên quan đến lợi ích trực tiếp của loại cổ phiếu đó.
• Ưu tiên khi thanh lý tài sản: Nếu công ty giải thể hoặc phá sản, cổ đông ưu đãi cổ tức được hoàn vốn trước cổ đông phổ thông (nhưng vẫn sau các chủ nợ).
• Tích lũy hoặc không tích lũy: Nếu là loại tích lũy (cumulative), khoản cổ tức chưa trả được sẽ dồn sang năm sau. Nếu không tích lũy (non-cumulative), công ty không có nghĩa vụ trả bù phần thiếu.
• Có thể mua lại: Nhiều công ty giữ quyền mua lại (call option) loại cổ phiếu này sau một thời gian nhất định với mức giá đã thỏa thuận.

So sánh với cổ phiếu phổ thông

Ví dụ minh họa: Công ty X phát hành cổ phiếu ưu đãi với mệnh giá 10.000 đồng, cổ tức ưu đãi 1.000 đồng/cổ phiếu/năm. Năm đó công ty kinh doanh thua lỗ và không chia cổ tức cho cổ phiếu phổ thông, nhưng vẫn có nghĩa vụ trả 1.000 đồng/cổ phiếu cho cổ đông ưu đãi (nếu điều lệ cho phép). Nếu là loại tích lũy, khoản 1.000 đồng này sẽ được cộng dồn sang các năm sau.

Ý nghĩa với doanh nghiệp SME và nhà đầu tư

Đối với doanh nghiệp phát hành:

• Là kênh huy động vốn lai giữa vay nợ và vốn cổ phần — giúp tăng vốn chủ sở hữu mà không pha loãng quyền kiểm soát của cổ đông sáng lập.
• Cổ tức ưu đãi không được tính vào chi phí lãi vay (khác với trái phiếu), nên không làm giảm lợi nhuận trước thuế. Tuy nhiên, nó vẫn là nghĩa vụ thanh toán ảnh hưởng đến dòng tiền.
• Phù hợp với doanh nghiệp cần vốn dài hạn nhưng chưa muốn mở rộng cơ cấu cổ đông, hoặc muốn giữ quyền quản lý cho nhóm sáng lập.

Đối với nhà đầu tư:

• Phù hợp với người tìm kiếm thu nhập cổ tức ổn định, ít chấp nhận rủi ro, hoặc muốn ưu tiên bảo toàn vốn hơn là tăng trưởng giá.
• Rủi ro chính: công ty có thể hoãn trả cổ tức (với loại không tích lũy), hoặc mua lại cổ phiếu khi lãi suất thị trường giảm khiến nhà đầu tư phải tái đầu tư với mức sinh lời thấp hơn.

Liên hệ với hồ sơ vay vốn: Khi doanh nghiệp SME gửi hồ sơ vay vốn qua BizLoan, lender thường xem xét cơ cấu vốn chủ sở hữu trong báo cáo tài chính. Nếu công ty đã phát hành cổ phiếu ưu đãi cổ tức, nghĩa vụ trả cổ tức cố định sẽ được tính vào dòng tiền chi ra, ảnh hưởng đến đánh giá khả năng trả nợ (debt service coverage ratio) của doanh nghiệp. Vì vậy, việc nắm rõ đặc điểm của loại cổ phiếu này giúp chủ doanh nghiệp giải trình hợp lý với lender về cấu trúc vốn và dòng tiền cam kết.

Tham khảo: nội dung mang tính thông tin, không thay thế tư vấn pháp lý hoặc tài chính chuyên nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Cổ phiếu ưu đãi cổ tức có phải là một dạng trái phiếu không? Không hoàn toàn. Cổ phiếu ưu đãi cổ tức là vốn chủ sở hữu (equity), không phải nợ — nên cổ tức trả cho loại cổ phiếu này không được tính vào chi phí lãi vay và không có kỳ hạn đáo hạn cố định như trái phiếu. Tuy nhiên, vì cổ tức ổn định và được ưu tiên thanh toán, nhiều nhà đầu tư coi nó "gần giống" trái phiếu về mặt dòng tiền.

Nếu công ty lỗ nhiều năm liên tiếp, cổ đông ưu đãi có được trả cổ tức không? Phụ thuộc vào loại tích lũy hay không tích lũy ghi trong điều lệ. Với loại không tích lũy, công ty không có nghĩa vụ trả bù phần cổ tức đã bỏ qua các năm trước. Với loại tích lũy, khoản chưa trả sẽ dồn sang các năm sau và cổ đông ưu đãi chỉ được nhận cổ tức phổ thông sau khi toàn bộ phần tích lũy đã được thanh toán.

Cổ đông ưu đãi có quyền yêu cầu công ty mua lại cổ phiếu không? Thường là ngược lại — phần lớn các đợt phát hành ghi quyền mua lại (call option) thuộc về công ty, không thuộc về cổ đông. Cổ đông ưu đãi chỉ có thể bán lại trên thị trường chứng khoán hoặc theo thỏa thuận riêng, trừ khi điều lệ quy định khác.

Khi doanh nghiệp phát hành cổ phiếu ưu đãi cổ tức, lender có tính khoản cổ tức này vào nợ khi thẩm định hồ sơ vay không? Lender thường xem nghĩa vụ cổ tức ưu đãi cố định như một khoản chi dòng tiền ưu tiên, ảnh hưởng đến khả năng trả nợ và cấu trúc vốn. Vì vậy khi gửi hồ sơ vay vốn qua BizLoan, chủ doanh nghiệp nên chuẩn bị sẵn thuyết minh về loại cổ phiếu đã phát hành, tỷ lệ tích lũy và kế hoạch chi trả để lender thẩm định minh bạch hơn.

Vay vốn kinh doanh

Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.