Nguyên giá tài sản cố định là gì?
Toàn bộ chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để có được tài sản cố định tính đến thời điểm đưa vào sử dụng.
Thuật ngữ tiếng Anh: Historical Cost of Fixed Assets
Lĩnh vực: Kế toán
Các thành phần cấu thành nguyên giá
Nguyên giá không chỉ là giá mua ghi trên hóa đơn. Tùy theo cách doanh nghiệp đưa tài sản vào sử dụng, nguyên giá được cộng dồn từ nhiều khoản chi phí khác nhau:
- Mua mới ngoài thị trường: Bao gồm giá mua (chưa có thuế GTGT được khấu trừ hoặc bao gồm cả thuế nếu không được khấu trừ), các loại thuế, phí trước bạ, phí đăng ký biển số (với xe ô tô), chi phí vận chuyển, lắp đặt, chạy thử và các chi phí hợp lý phát sinh trước khi tài sản đưa vào sử dụng.
- Tự xây dựng, tự sản xuất: Là toàn bộ chi phí thực tế phát sinh cho nguyên vật liệu, nhân công, chi phí chung… cộng với chi phí lắp đặt, chạy thử, thuế (nếu có). Trường hợp tài sản tự xây dựng xong đưa vào sử dụng nhưng chưa có đầy đủ hóa đơn, doanh nghiệp có thể tạm tính theo giá thành thực tế và điều chỉnh sau.
- Nhận góp vốn, cổ phần hóa, biếu tặng: Nguyên giá được xác định theo đánh giá của các thành viên/người góp vốn (có biên bản thống nhất và căn cứ hợp lý) hoặc theo đánh giá của tổ chức thẩm định giá.
- Mua lại công ty, sáp nhập: Nguyên giá là giá thực tế phải trả kèm các chi phí liên quan, được ghi nhận tại thời điểm chuyển giao quyền sở hữu.
- Được cấp, điều chuyển giữa các đơn vị: Nguyên giá được xác định theo hồ sơ của đơn vị bàn giao, đồng thời loại trừ phần chi phí khấu hao đã trích và phần giá trị hao mòn phát sinh trước đó.
Phân biệt với một số khái niệm dễ nhầm
- Nguyên giá ≠ Giá trị còn lại (Net Book Value): Nguyên giá là con số gốc ban đầu, không thay đổi trong suốt quá trình sử dụng (trừ khi có đánh giá lại theo quy định). Giá trị còn lại = Nguyên giá − Khấu hao lũy kế, biến động theo từng kỳ.
- Nguyên giá ≠ Giá thị trường hiện tại: Historical Cost là chi phí lịch sử tại thời điểm mua/tạo ra tài sản, không phản ánh giá trị thị trường tại thời điểm lập báo cáo. Đây là đặc trưng cốt lõi của nguyên tắc "giá gốc" trong kế toán.
- Nguyên giá ≠ Chi phí sửa chữa, bảo dưỡng: Các khoản này thường được hạch toán vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ, không cộng vào nguyên giá (trừ khi là đại tu, nâng cấp làm tăng giá trị sử dụng hoặc kéo dài thời gian sử dụng — khi đó có thể được cộng vào nguyên giá theo quy định).
Ý nghĩa đối với doanh nghiệp SME khi tiếp cận vốn vay
Đối với một doanh nghiệp vừa và nhỏ đang chuẩn bị hồ sơ vay vốn, nguyên giá tài sản cố định là căn cứ quan trọng trong nhiều khía cạnh:
- Xác định tài sản thế chấp/đảm bảo: Hợp đồng thế chấp thường dẫn chiếu nguyên giá và giá trị còn lại theo sổ sách kế toán. Doanh nghiệp nên đối chiếu sổ sách với thực tế sử dụng, tránh tình trạng tài sản đã thanh lý nhưng chưa kết chuyển khỏi sổ.
- Tính toán khấu hao, dòng tiền: Khấu hao hàng năm được tính trên nguyên giá — ảnh hưởng đến chi phí hợp lý trong báo cáo tài chính, từ đó ảnh hưởng đến chỉ tiêu lợi nhuận ròng mà lender thẩm định.
- Thẩm định tài sản đảm bảo của lender: Khi matching qua BizLoan, doanh nghiệp cung cấp đầy đủ hồ sơ gồm hợp đồng mua, hóa đơn, biên bản nghiệm thu, bảng kê nguyên giá… sẽ giúp lender thuộc nhiều ngân hàng và tổ chức tín dụng trên nền tảng đánh giá nhanh hơn và phê duyệt gói vay phù hợp.
Lưu ý: Nội dung trên mang tính tham khảo tổng quát về cách tiếp cận thuật ngữ, không thay thế tư vấn từ kế toán viên hoặc tổ chức thẩm định giá độc lập cho từng trường hợp cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Nếu tài sản được đánh giá lại thì nguyên giá có thay đổi không?
Theo nguyên tắc kế toán, nguyên giá vẫn giữ nguyên theo chi phí lịc sử ban đầu. Khi có đánh giá lại (thường áp dụng cho một số doanh nghiệp nhà nước hoặc trường hợp cổ phần hóa), giá trị mới được ghi nhận riêng vào chỉ tiêu đánh giá lại, không thay thế nguyên giá gốc trên sổ sách.
Chi phí sửa chữa lớn có được cộng vào nguyên giá không?
Chỉ những khoản chi phí được coi là đại tu, nâng cấp làm thay đổi mục đích sử dụng, tăng giá trị sử dụng hoặc kéo dài thời gian sử dụng hữu ích của tài sản mới có thể được cộng vào nguyên giá theo quy định. Các khoản sửa chữa, bảo dưỡng thông thường được hạch toán vào chi phí trong kỳ.
Doanh nghiệp có được dùng nguyên giá trên sổ sách làm giá trị thế chấp không?
Nguyên giá chỉ là một căn cứ tham khảo trong hồ sơ thế chấp, không phải giá trị thế chấp cuối cùng. Lender thường dựa trên giá trị còn lại theo sổ kế toán kết hợp giá trị thị trường hiện tại được xác định qua tổ chức thẩm định giá độc lập để quyết định hạn mức cho vay.
Khi tự xây dựng tài sản, làm sao xác định nguyên giá nếu chưa có đầy đủ hóa đơn?
Doanh nghiệp có thể tạm tính nguyên giá theo giá thành thực tế dựa trên chi phí nguyên vật liệu, nhân công và chi phí chung đã phát sinh, sau đó điều chỉnh khi có đầy đủ chứng từ. Điều quan trọng là phải lập bảng kê chi phí hợp lý và biên bản nghiệm thu để lender có căn cứ xác minh khi thẩm định hồ sơ vay.
Vay vốn kinh doanh
Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.