Ngoại hối là gì?

Theo Pháp lệnh Ngoại hối Việt Nam (được sửa đổi bởi Luật số 07/2013/QH13 và các văn bản tiếp theo), ngoại hối bao gồm: (1) ngoại tệ (tiền của quốc gia khác hoặc đồng tiền chung châu Âu EUR); (2) phương tiện thanh toán quốc tế ghi bằng ngoại tệ như séc, hối phiếu, thẻ tín dụng; (3) vàng thuộc dự trữ ngoại hối nhà nước và tiêu chuẩn quốc tế; (4) quyền rút vốn đặc biệt (SDR) và các ngoại tệ chuyển đổi; (5) đồng Việt Nam trong một số trường hợp có yếu tố nước ngoài.

Trong thực tế kinh doanh, khi doanh nghiệp nhắc đến "ngoại hối" thường muốn chỉ đến giao dịch mua bán ngoại tệ và các nghiệp vụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá.

Cấu trúc thị trường ngoại hối Việt Nam

Thị trường ngoại hối Việt Nam (Foreign Exchange Market — FOREX) hoạt động theo mô hình phân lớp:

• Tầng 1 — NHNN & Liên ngân hàng: NHNN tham gia thị trường liên ngân hàng để can thiệp ổn định tỷ giá, cung cấp ngoại tệ cho hệ thống
• Tầng 2 — Ngân hàng thương mại: Giao dịch ngoại tệ với nhau và với khách hàng doanh nghiệp/cá nhân
• Tầng 3 — Khách hàng cuối: Doanh nghiệp xuất nhập khẩu, nhà đầu tư, cá nhân có nhu cầu ngoại tệ

Các thành phần tham gia thị trường ngoại hối

• NHNN Việt Nam: Điều tiết tỷ giá, quản lý dự trữ ngoại hối quốc gia
• Ngân hàng thương mại: Tạo lập thị trường, cung cấp dịch vụ cho vay và đổi ngoại tệ
• Doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Người dùng cuối lớn nhất, cần ngoại tệ để thanh toán quốc tế
• Nhà đầu tư nước ngoài (FDI/FPI): Chuyển vốn vào/ra Việt Nam bằng ngoại tệ
• Cá nhân: Kiều hối, du học, du lịch

Cơ chế tỷ giá trung tâm của NHNN

Kể từ năm 2016, NHNN áp dụng cơ chế tỷ giá trung tâm linh hoạt, công bố hàng ngày vào đầu giờ sáng. Tỷ giá này được tính dựa trên:

• Tỷ giá bình quân gia quyền thị trường liên ngân hàng ngày hôm trước
• Diễn biến của rổ 8 đồng tiền của các đối tác thương mại lớn của Việt Nam
• Mục tiêu điều hành vĩ mô của NHNN

Ngân hàng thương mại được phép niêm yết tỷ giá mua/bán trong biên độ ±5% so với tỷ giá trung tâm.

Các sản phẩm ngoại hối phổ biến cho doanh nghiệp

Chính sách ngoại hối của NHNN — Những điểm doanh nghiệp cần biết

• Kết hối ngoại tệ: Doanh nghiệp xuất khẩu có nghĩa vụ bán ngoại tệ cho ngân hàng theo tỷ lệ quy định (hiện tại là 0% — tức là không bắt buộc) nhưng NHNN có thể điều chỉnh
• Mua ngoại tệ: Doanh nghiệp chỉ được mua ngoại tệ từ ngân hàng khi có nhu cầu thực tế hợp lệ (thanh toán nhập khẩu, trả nợ, chuyển lợi nhuận…)
• Tài khoản ngoại tệ: Doanh nghiệp được mở tài khoản ngoại tệ tại ngân hàng trong nước, được phép gửi và rút theo nhu cầu
• Vay ngoại tệ: Doanh nghiệp xuất khẩu có thể vay ngoại tệ ngắn hạn để tài trợ thương mại (Letter of Credit, chiết khấu bộ chứng từ)

Phòng ngừa rủi ro tỷ giá cho SME xuất nhập khẩu

Rủi ro tỷ giá (FX Risk) là mối lo thường trực của doanh nghiệp SME có hoạt động xuất nhập khẩu. Các chiến lược phòng ngừa phổ biến:

• Hợp đồng kỳ hạn (Forward Contract): Khóa tỷ giá ngay khi ký hợp đồng thương mại, biết trước chi phí/doanh thu bằng VND
• Hóa đơn bằng VND: Thỏa thuận với đối tác nước ngoài thanh toán bằng VND (chuyển rủi ro tỷ giá sang đối tác)
• Natural Hedging: Cân bằng thu và chi bằng cùng một loại ngoại tệ
• Đặt cọc ngoại tệ: Mua ngoại tệ trước khi cần thiết khi tỷ giá thuận lợi

Thanh toán quốc tế qua LC và ngoại hối

Letter of Credit (L/C) — Thư tín dụng — là công cụ thanh toán quốc tế gắn chặt với nghiệp vụ ngoại hối ngân hàng. Khi doanh nghiệp mở L/C nhập khẩu, ngân hàng phát hành đảm bảo thanh toán cho người bán nước ngoài bằng ngoại tệ theo điều kiện chứng từ. Phí bảo lãnh ngân hàng cho L/C thường là 0,1–0,2%/quý trên giá trị L/C.

Doanh nghiệp SME có hoạt động xuất nhập khẩu cần vốn tài trợ thương mại hoặc tài khoản ngoại tệ chuyên dụng? Vay qua BizLoan để được matching với lender có chuyên môn tài trợ thương mại quốc tế — lãi suất và điều kiện do lender quyết định dựa trên hồ sơ thực tế.