Quyền rút vốn đặc biệt là gì?
Đơn vị tiền tệ quốc tế do IMF tạo ra, phân bổ cho các quốc gia thành viên làm dự trữ ngoại hối.
Thuật ngữ tiếng Anh: Special Drawing Rights (SDR)
Lĩnh vực: Kinh tế
Cơ chế hoạt động và rổ tiền tệ của SDR
SDR không phải tiền tệ vật chất và cũng không phải một khoản nợ của IMF. Về bản chất, đây là một quyền được rút ngoại tệ mà IMF cấp cho quốc gia thành viên, có thể chuyển đổi thành các đồng tiền tự do sử dụng (freely usable currencies) theo yêu cầu.
Giá trị của SDR được tính theo một rổ gồm năm đồng tiền lớn, trong đó có Đô la Mỹ, Euro, Nhân dân tệ Trung Quốc, Yên Nhật và Bảng Anh. Tỷ trọng mỗi đồng tiền trong rổ được IMF rà soát định kỳ (thường là 5 năm một lần) dựa trên vị thế xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ và dự trữ của mỗi quốc gia phát hành. Vì vậy, tỷ giá SDR biến động theo tỷ giá các đồng tiền thành phần trên thị trường quốc tế.
Khi một quốc gia thành viên cần bổ sung dự trữ ngoại hối, họ có thể dùng SDR để đổi lấy ngoại tệ từ các nước thành viên khác thông qua cơ chế giao dịch tự nguyện hoặc chỉ định (voluntary or designated transactions). Ngược lại, quốc gia nhận SDR sẽ ghi nhận phần tăng tương ứng vào tài khoản dự trữ của mình.
Phân bổ SDR và ý nghĩa với doanh nghiệp Việt Nam
IMF phân bổ SDR theo hạn ngạch (quota) của từng quốc gia thành viên. Đợt phân bổ lớn gần nhất là năm 2021 với tổng giá trị khoảng 650 tỷ USD, nhằm hỗ trợ các nước ứng phó tác động kinh tế từ đại dịch — trong đó Việt Nam cũng được nhận phân bổ tương ứng với hạn ngạch thành viên. Nguồn SDR này được ghi nhận vào dự trữ ngoại hối quốc gia do Ngân hàng Nhà nước quản lý.
Với doanh nghiệp SME xuất nhập khẩu, tác động gián tiếp thể hiện ở các điểm sau:
- Tỷ giá tham chiếu: Một số ngân hàng thương mại niêm yết tỷ giá quy đổi chéo dựa trên rổ SDR, đặc biệt trong giao dịch với các đồng tiền không phổ biến.
- Dự trữ ngoại hối quốc gia tăng giúp ổn định tỷ giá VND/USD, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp giảm bớt rủi ro tỷ giá khi nhập khẩu nguyên vật liệu hoặc trả nợ vay bằng ngoại tệ.
- Cam kết quốc tế: SDR phản ánh vị thế hội nhập của Việt Nam với IMF, tạo nền tảng cho các thỏa thuận hỗ trợ kỹ thuật và tài chính dài hạn — yếu tố doanh nghiệp có thể cân nhắc khi đánh giá môi trường vĩ mô trước khi mở rộng sản xuất, kinh doanh.
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn về tài chính – ngân hàng.
Câu hỏi thường gặp
SDR có phải là một loại tiền tệ mà doanh nghiệp có thể dùng để thanh toán quốc tế không? Không. SDR là quyền rút ngoại tệ chỉ dành cho quốc gia thành viên IMF với nhau, không phải phương tiện thanh toán trong thương mại. Doanh nghiệp SME vẫn phải sử dụng USD, EUR hay các đồng tiền tự do chuyển đổi khác khi giao dịch xuất nhập khẩu.
Tỷ giá SDR có liên quan gì đến tỷ giá VND/USD mà doanh nghiệp quan tâm hàng ngày? Liên quan gián tiếp. Rổ SDR có chứa USD nên khi tỷ giá các đồng tiền lớn biến động, giá trị SDR thay đổi theo. Dự trữ ngoại hối quốc gia (trong đó có SDR) tăng giúp Ngân hàng Nhà nước có thêm dư địa ổn định tỷ giá VND/USD, từ đó giảm bớt rủi ro tỷ giá cho doanh nghiệp nhập khẩu.
Doanh nghiệp có thể "vay qua BizLoan" bằng SDR để bổ sung vốn ngoại tệ không? Không. BizLoan là nền tảng kết nối doanh nghiệp SME với nhiều ngân hàng và tổ chức tín dụng trong nước, các khoản vay được giải ngân bằng VND hoặc ngoại tệ thông thường. SDR không phải công cụ mà các lender trên nền tảng sử dụng để cho vay.
Làm sao biết SDR có ảnh hưởng đến chi phí vay ngoại tệ của doanh nghiệp hay không? Doanh nghiệp nên theo dõi dự trữ ngoại hối quốc gia và diễn biến tỷ giá VND/USD do Ngân hàng Nhà nước công bố, vì đây mới là yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến lãi suất và tỷ giá cho vay ngoại tệ mà lender áp dụng.
Vay vốn kinh doanh
Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.