Nghiệp vụ phát hành hối phiếu là gì?

Nghiệp vụ phát hành hối phiếu là gì?

Nghiệp vụ phát hành hối phiếu (tiếng Anh: Bill of Exchange Issuance Operations) là một thuật ngữ trong lĩnh vực ngân hàng - tài chính. Đây là một khái niệm/quy trình liên quan đến hoạt động của ngân hàng hoặc doanh nghiệp, được sử dụng trong thực tế kinh doanh và giao dịch tài chính tại Việt Nam.

Nội dung chi tiết về khái niệm, đối tượng áp dụng và ví dụ thực tế đang được biên soạn bổ sung.

Các bên tham gia và cơ chế phát hành hối phiếu

Hối phiếu (Bill of Exchange) là một công cụ thanh toán và tín dụng có tính ràng buộc pháp lý, theo đó người ký phát (bên có nghĩa vụ thanh toán hoặc yêu cầu thanh toán) ra lệnh cho người bị ký phát (người phải trả tiền) thanh toán một số tiền xác định vào một ngày cụ thể hoặc theo yêu cầu, cho người được hưởng (hoặc theo lệnh của người này).

Trong nghiệp vụ phát hành, có hai hình thức phổ biến:

• Hối phiếu do người mua ký phát (bên nhập khẩu/nhà nhập khẩu ký trên hối phiếu đòi tiền ngân hàng của mình thanh toán cho người bán) — thường gặp trong thanh toán quốc tế bằng L/C.
• Hối phiếu do người bán ký phát — người bán xuất hóa đơn kèm hối phiếu đòi người mua thanh toán; dạng này phổ biến hơn với SME trong giao dịch nội địa và xuất khẩu.

Với doanh nghiệp SME xuất khẩu, hối phiếu thường đi kèm bộ chứng từ (hóa đơn thương mại, vận đơn, giấy chứng nhận xuất xứ...) và được chiết ngang tại ngân hàng để nhận tiền trước khi đến hạn thanh toán thực tế.

Phân biệt hối phiếu với một số công cụ thanh toán dễ nhầm

Nhiều SME Việt Nam thường nhầm lẫn giữa hối phiếu, séc, lệnh phiếu và thương phiếu. Bảng so sánh nhanh:

Khi nộp hồ sơ vay vốn qua BizLoan, doanh nghiệp nên làm rõ mình sử dụng hối phiếu hay lệnh phiếu để lender thẩm định đúng bản chất công cụ.

Quy trình phát hành và lưu hành hối phiếu tại doanh nghiệp SME

Quy trình tiêu chuẩn khi một SME phát hành hối phiếu trong giao dịch thương mại thường gồm các bước:

1. Ký kết hợp đồng mua bán với điều khoản thanh toán bằng hối phiếu (có ghi rõ kỳ hạn: trả ngay, sau 30/60/90 ngày...).
2. Người ký phát lập hối phiếu với đầy đủ nội dung bắt buộc: số tiền bằng số và bằng chữ, tên người bị ký phát, kỳ hạn thanh toán, nơi thanh toán, chữ ký hợp lệ.
3. Chuyển hối phiếu cho người được hưởng (trực tiếp hoặc qua ngân hàng).
4. Người bị ký phát chấp nhận (ký "Accepted") nếu hối phiếu trả sau một thời hạn — đây là cơ sở để chiết ngang.
5. Chiết ngang hoặc cầm cố tại ngân hàng nếu người hưởng cần nguồn vốn trước khi đến hạn.
6. Thanh toán khi đến hạn — người bị ký phát thanh toán cho người cầm hối phiếu hợp lệ cuối cùng.

Lưu ý: nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên môn. Doanh nghiệp nên rà soát quy định hiện hành của Ngân hàng Nhà nước về công cụ thanh toán và pháp luật thương mại khi áp dụng.

Câu hỏi thường gặp

Hối phiếu có phải là thương phiếu không? Không hoàn toàn. Hối phiếu là một trong các hình thức của thương phiếu; "thương phiếu" là thuật ngữ chung bao gồm cả hối phiếu và lệnh phiếu.

SME có thể tự phát hành hối phiếu mà không qua ngân hàng được không? Được. Hối phiếu là công cụ do doanh nghiệp tự lập và ký; ngân hàng chỉ tham gia khi cần chiết ngang, bảo lãnh, hay xác nhận thanh toán.

Chiết ngang hối phiếu tốn bao nhiêu phí? Mức phí và lãi suất chiết ngang do từng lender quyết định, phụ thuộc uy tín người bị ký phát, kỳ hạn và giá trị hối phiếu — không phải mức cố định chung.

Khi nào hối phiếu bị mất hiệu lực pháp lý? Hối phiếu bị vô hiệu nếu thiếu một trong các nội dung bắt buộc (số tiền, chữ ký, lệnh thanh toán, thời hạn, người bị ký phát) hoặc quá thời hiệu xử lý theo quy định pháp luật.