Giao dịch nội gián là gì?
Giao dịch chứng khoán dựa trên thông tin nội bộ chưa công bố, vi phạm pháp luật chứng khoán và gây thiệt hại cho nhà đầu tư.
Thuật ngữ tiếng Anh: Insider Trading
Lĩnh vực: Bảo hiểm & Chứng khoán
Đối tượng và hành vi giao dịch nội gián theo quy định
Theo Luật Chứng khoán Việt Nam, "người nội bộ" của công ty đại chúng bao gồm: thành viên HĐQT, Hội đồng thành viên, Ban kiểm soát, Tổng giám đốc (Giám đốc), Phó Tổng giám đốc (Phó Giám đốc), Kế toán trưởng, cổ đông lớn (sở hữu từ 5% trở lên số cổ phiếu có quyền biểu quyết), người phụ trách quản trị công ty, và các vị trí quản lý khác theo quy định nội bộ. Bên cạnh đó, người có liên quan (vợ/chồng, cha mẹ, con, anh chị em ruột) và tổ chức có liên quan của những người này cũng thuộc phạm trù này.
Các hành vi bị coi là giao dịch nội gián gồm:
- Mua/bán chứng khoán dựa trên thông tin chưa công bố mà người giao dịch biết được nhờ vị trí, nhiệm vụ được giao
- Tiết lộ thông tin nội bộ cho bên thứ ba để họ thực hiện giao dịch
- Mua/bán chứng khoán trong thời gian chốt danh sách cổ đông, phát hành thêm, hoặc thực hiện các sự kiện quan trọng chưa công bố
Hậu quả pháp lý và rủi ro cho doanh nghiệp
Người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt tiền lên tới hàng tỷ đồng tùy mức độ vi phạm, đồng thời bị buộc bồi thường thiệt hại thực tế cho các nhà đầu tư bị ảnh hưởng. Trường hợp nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự với khung phạt tù từ 6 tháng đến 7 năm.
Đối với doanh nghiệp SME có ý định niêm yết hoặc đã niêm yết trên sàn chứng khoán, việc kiểm soát nội bộ kém có thể dẫn đến:
- Mất niềm tin của nhà đầu tư, giá cổ phiếu sụt giảm
- Bị UBCKNN đưa vào diện giám sát đặc biệt
- Ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn và quan hệ tín dụng với các lender
Ví dụ thực tế dễ gặp
Một trường hợp phổ biến: Trước thềm ĐHCĐ thường niên thông qua phương án phát hành cổ phiếu tăng vốn, thành viên HĐQT nhận được tài liệu nội bộ về mức giá phát hành và tỷ lệ trần. Nếu người này mua cổ phiếu trên sàn trước ngày công bố chính thức để hưởng lợi từ việc tăng giá sau thông tin, đó là giao dịch nội gián.
Một ví dụ khác: Kế toán trưởng biết trước kết quả kinh doanh quý sẽ vượt xa dự kiến (do đối tác lớn vừa ký hợp đồng) nhưng báo cáo tài chính quý chưa được công bố. Việc mua vào cổ phiếu công ty trong giai đoạn này cũng cấu thành vi phạm.
Khuyến nghị cho doanh nghiệp SME
Để tránh rủi ro, doanh nghiệp cần xây dựng quy chế quản lý thông tin nội bộ rõ ràng, lập danh sách người nội bộ và người liên quan cập nhật định kỳ, gửi cam kết tuân thủ cho UBCKNN theo quy định. Đồng thời, các giao dịch cổ phiếu của người nội bộ phải được đăng ký và báo cáo theo đúng thời hạn (trước và sau khi giao dịch theo quy định hiện hành về công bố thông tin trên thị trường chứng khoán).
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên môn.
Câu hỏi thường gặp
Mua cổ phiếu trước khi công bố kết quả kinh doanh có phải giao dịch nội gián không?
Không phải giao dịch nào trước công bố cũng vi phạm. Điểm xác định là người giao dịch có thông tin nội bộ chưa công bố và thực hiện giao dịch dựa trên thông tin đó hay không.
Thông tin không chính thức trên mạng xã hội có được tính là thông tin nội bộ không?
Thông tin truyền tham phải đủ chính xác, đáng tin cậy và có ảnh hưởng đến giá chứng khoán để có thể liên quan đến giao dịch nội gián. Doanh nghiệp nên hạn chế thảo luận tình hình kinh doanh chưa công bố trên các kênh không kiểm soát.
Doanh nghiệp nội bộ nên kiểm soát giao dịch của người nội bộ thế nào?
Nên có quy chế giao dịch riêng cho người nội bộ và người liên quan, bao gồm danh sách cập nhật, đăng ký giao dịch, báo cáo và quy định về thời gian được giao dịch quanh các sự kiện quan trọng.
Có được giao dịch khi đang nắm giữ thông tin nội bộ nếu chỉ vì lợi nhuận thấp, không làm lộ thông tin?
Không. Yếu tố giao dịch dựa trên thông tin chưa công bố là dấu hiệu cốt lõi; lợi nhuận thấp hoặc không cố ý làm lộ thông tin không đồng nghĩa với việc được miễn trách nhiệm.
Vay vốn kinh doanh
Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.