DOL là gì?
DOL là viết tắt của Degree of Operating Leverage (/dɪˈɡriː əv ˈɒpəreɪtɪŋ ˈliːvərɪdʒ/) — Đòn bẩy hoạt động — chỉ số đo lường mức độ biến động của lợi nhuận hoạt động (EBIT) so với biến động doanh thu. DOL càng cao, doanh nghiệp càng nhạy cảm với thay đổi doanh thu.
Lĩnh vực: Tài chính doanh nghiệp, Phân tích đầu tư
DOL trong các ngôn ngữ
| Ngôn ngữ | Thuật ngữ | Phiên âm |
|---|---|---|
| Tiếng Anh | Degree of Operating Leverage (DOL) | /dɪˈɡriː əv ˈɒpəreɪtɪŋ ˈliːvərɪdʒ/ |
| Tiếng Nhật | 営業レバレッジ度 | Eigyō Rebarejji Do |
| Tiếng Hàn | 영업레버리지도 | Yeongŏp Rebŏriji Do |
| Tiếng Trung | 经营杠杆系数 | Jīngyíng Gànggǎn Xìshù |
| Tiếng Tây Ban Nha | Grado de apalancamiento operativo | Grádo de apalankamiento operatíbo |
Công thức tính DOL
DOL = % Thay đổi EBIT / % Thay đổi Doanh thu
Hoặc:
DOL = (Doanh thu - Biến phí) / (Doanh thu - Biến phí - Định phí)
DOL = Contribution Margin / EBIT
Đặc điểm chính
- DOL > 1: Lợi nhuận biến động mạnh hơn doanh thu — doanh nghiệp có chi phí cố định cao.
- DOL cao: Khi doanh thu tăng → EBIT tăng mạnh; khi doanh thu giảm → EBIT giảm rất mạnh (rủi ro cao).
- DOL thấp: Biến phí chiếm tỷ trọng lớn, lợi nhuận ít nhạy cảm với doanh thu (an toàn hơn).
- Ngành có DOL cao: Sản xuất, hàng không, khách sạn (chi phí cố định lớn).
Ví dụ thực tế
Công ty sản xuất có doanh thu 10 tỷ, biến phí 4 tỷ, định phí 4 tỷ. DOL = (10 - 4) / (10 - 4 - 4) = 6 / 2 = 3. Nghĩa là: nếu doanh thu tăng 10%, EBIT sẽ tăng 30% (10% × 3). Ngược lại, doanh thu giảm 10% thì EBIT giảm 30% — rủi ro rất lớn.
So sánh DOL, DFL, DTL
| Chỉ số | Tên đầy đủ | Đo lường |
|---|---|---|
| DOL | Degree of Operating Leverage | EBIT nhạy cảm với doanh thu |
| DFL | Degree of Financial Leverage | EPS nhạy cảm với EBIT |
| DTL | Degree of Total Leverage | EPS nhạy cảm với doanh thu (DOL × DFL) |
Ứng dụng trong ngành ngân hàng Việt Nam
Khi thẩm định khoản vay, ngân hàng phân tích DOL của doanh nghiệp để đánh giá rủi ro. Doanh nghiệp SME có DOL cao (sản xuất, bất động sản) sẽ được đánh giá rủi ro cao hơn vì lợi nhuận biến động mạnh theo doanh thu. Ngân hàng có thể yêu cầu tài sản đảm bảo lớn hơn hoặc áp lãi suất cao hơn cho doanh nghiệp có DOL cao. Doanh nghiệp nên hiểu DOL để lập kế hoạch tài chính và thương lượng điều kiện vay phù hợp.