Thị trường chung là gì?

Thị trường chung là gì?

Cấp độ hội nhập cao hơn liên minh thuế quan: tự do di chuyển hàng hoá, dịch vụ, vốn, lao động.

Thuật ngữ tiếng Anh: Common Market

Lĩnh vực: Kinh tế

Bốn trụ cột của Thị trường chung

Khác với liên minh thuế quan — nơi các nước chỉ thống nhất mức thuế đối với hàng hóa nhập khẩu từ bên ngoài — thị trường chung (Common Market) yêu cầu các quốc gia thành viên mở cửa sâu rộng hơn theo bốn trụ cột tự do di chuyển:

• Tự do di chuyển hàng hóa: Xóa bỏ thuế quan nội khối và rào cản phi thuế quan giữa các nước thành viên; thiết lập thuế quan chung đối với hàng hóa từ bên ngoài.
• Tự do di chuyển dịch vụ: Cho phép nhà cung cấp dịch vụ của nước này hoạt động tại nước khác trong khối mà không bị phân biệt đối xử (vận tải, tài chính, viễn thông…).
• Tự do di chuyển vốn: Giảm trở ngại đối với đầu tư xuyên biên giới, chuyển lợi nhuận về nước và tiếp cận thị trường tài chính.
• Tự do di chuyển lao động: Người lao động được quyền làm việc, cư trú và hưởng phúc lợi xã hội tại bất kỳ nước thành viên nào.

Khi cả bốn yếu tố này được thực thi đồng bộ, khối kinh tế được xem là đã đạt cấp độ "thị trường chung". Trên thang hội nhập kinh tế quốc tế, đây là bước phát triển tiếp sau khu vực mậu dịch tự do (FTA) và liên minh thuế quan (Customs Union), và là tiền đề để tiến tới liên minh kinh tế với chính sách kinh tế vĩ mô chung.

Ví dụ minh họa và điểm khác biệt với các cấp độ khác

Liên minh châu Âu (EU) là thị trường chung điển hình nhất hiện nay, với Thị trường Chung châu Âu (European Single Market) hoạt động từ đầu những năm 1990. Trong khuôn khổ này, một doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa từ Đức sang Pháp không phải nộp thuế nhập khẩu nội khối; một kỹ sư Việt Nam có visa làm việc hợp lệ tại EU có thể chuyển đến làm tại Hà Lan mà không cần xin giấy phép lao động mới; một quỹ đầu tư tại Luxembourg có thể phân bổ vốn sang công ty ở Ý thông qua thị trường vốn chung.

Để thấy rõ sự khác biệt, có thể so sánh với ASEAN:

Hiện ASEAN đang ở giai đoạn Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) — hướng tới đặc điểm của một thị trường chung nhưng vẫn chưa đạt đầy đủ bốn trụ cột. Trong khi đó EU, EAEU (Liên minh Kinh tế Á-Âu) hay MERCOSUR đã tiến xa hơn trên lộ trình này.

Ý nghĩa đối với doanh nghiệp SME Việt Nam

Dù "thị trường chung" là khái niệm liên quốc gia, doanh nghiệp SME Việt Nam vẫn chịu tác động trực tiếp khi Việt Nam tham gia hoặc láng giềng với các khối có cấp độ này:

• Mở rộng thị trường tiêu thụ: Khi Hiệp định EVFTA với EU có hiệu lực, nhiều dòng thuế được xóa bỏ theo lộ trình — giúp SME xuất khẩu vào "thị trường chung" EU cạnh tranh tốt hơn, đặc biệt với hàng nông sản chế biến, thủy sản, dệt may, da giày.
• Tiếp cận nguồn vốn và đối tác nước ngoài: Trong một thị trường chung, vốn di chuyển tự do hơn, mở ra cơ hội cho SME tiếp cận nhà đầu tư, quỹ đầu tư mạo hiểm, hoặc đối tác chiến lược từ các nước thành viên.
• Tuyển dụng nhân sự chuyên môn cao từ khu vực: Ví dụ, một SME công nghệ tại TP.HCM có thể tuyển chuyên gia từ các nước ASEAN có thỏa thuận công nhận bằng cấp và tay nghề chung.
• Chuẩn bị hồ sơ tài chính theo chuẩn quốc tế: Khi muốn kêu gọi vốn từ nhà đầu tư trong khối thị trường chung, doanh nghiệp thường cần báo cáo tài chính minh bạch, dòng tiền rõ ràng, kế hoạch kinh doanh khả thi — đây cũng chính là những tiêu chí mà các lender tại Việt Nam xem xét khi thẩm định khoản vay.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn về pháp lý thương mại quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Thị trường chung khác gì với khu vực mậu dịch tự do (FTA)? FTA chủ yếu xóa thuế quan nội khối, còn thị trường chung đi xa hơn khi yêu cầu thuế quan chung với bên ngoài và tự do di chuyển cả vốn lẫn lao động giữa các nước thành viên.

Một quốc gia có thể "một mình" thành lập thị trường chung được không? Không — bản chất của thị trường chung là sự liên kết giữa nhiều quốc gia có chung biên giới, chính sách thương mại và khung pháp lý chung; một nước đơn lể chỉ có thể mở cửa thị trường nội địa chứ không tạo ra thị trường chung.

Doanh nghiệp SME Việt Nam có được hưởng lợi từ các thị trường chung mà Việt Nam không phải thành viên không? Có, gián tiếp — ví dụ thông qua các FTA thế hệ mới với EU (EVFTA) hay CPTPP, SME có thể tiếp cận thị trường tiêu thụ trong các khối đó với ưu đãi thuế quan và cơ chế bảo hộ đầu tư tương ứng.

Khi muốn gọi vốn từ nhà đầu tư trong một thị trường chung, doanh nghiệp cần chuẩn bị gì? Thường cần báo cáo tài chính minh bạch theo chuẩn kế toán được khối đó công nhận, kế hoạch kinh doanh bằng ngôn ngữ phù hợp và tài liệu pháp lý chứng minh tư cách pháp nhân tại Việt Nam; đây cũng là bộ hồ sơ mà các lender thẩm định trước khi phê duyệt khoản vay.

Vay vốn kinh doanh

Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.