Thanh khoản chứng khoán là gì?

Thanh khoản chứng khoán là gì?

Khả năng mua bán chứng khoán nhanh chóng với khối lượng lớn mà không ảnh hưởng giá.

Thuật ngữ tiếng Anh: Securities Liquidity

Lĩnh vực: Bảo hiểm & Chứng khoán

Yếu tố tạo nên thanh khoản của một chứng khoán

Không phải mọi chứng khoán đều có cùng mức thanh khoản. Trên thị trường chứng khoán Việt Nam, doanh nghiệp SME niêm yết trên sàn (HOSE, HNX, UPC) thường có cổ phiếu được giao dịch thường xuyên hơn so với công ty chưa niêm yết. Bốn yếu tố chính quyết định mức thanh khoản gồm:

• Khối lượng giao dịch hàng ngày: Chứng khoán được mua bán liên tục với khối lượng lớn sẽ dễ chuyển thành tiền hơn. Trên HOSE, nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn (bluechip) thường có thanh khoản vượt trội nhờ lượng cung cầu ổn định.
• Biên độ giá mua – bán (bid-ask spread): Spread càng hẹp, nhà đầu tư càng dễ vào/ra lệnh mà không chịu trượt giá nhiều.
• Tỷ lệ free-float (cổ phiếu tự do chuyển nhượng): Cổ phiếu không bị hạn chế chuyển nhượng càng nhiều, càng dễ giao dịch.
• Số lượng nhà đầu tư tham gia: Cộng đồng giao dịch lớn và đa dạng giúp lệnh được khớp nhanh hơn.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn.

Ảnh hưởng đến doanh nghiệp SME đang huy động vốn

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, thanh khoản chứng khoán liên quan trực tiếp đến ba tình huống thực tế:

• Định giá doanh nghiệp khi muốn IPO hoặc phát hành thêm: Giá cổ phiếu trên sàn phản ánh giá trị thị trường gần nhất, giúp chủ doanh nghiệp và nhà đầu tư đánh giá quy mô vốn hóa.
• Sử dụng cổ phiếu làm tài sản thế chấp: Một số lender xem xét cho vay dựa trên giá trị cổ phiếu niêm yết của cổ đông lớn hoặc công ty mẹ. Mức độ thanh khoản quyết định giá trị tài sản đảm bảo mà lender ghi nhận.
• Huy động vốn qua phát hành trái phiếu doanh nghiệp: Trái phiếu được niêm yết trên sàn chứng khoán có thanh khoản tốt hơn, giúp nhà đầu tư yên tâm và doanh nghiệp dễ huy động hơn.

Phân biệt thanh khoản chứng khoán và thanh khoản doanh nghiệp

Nhiều SME nhầm lẫn hai khái niệm này. Phân biệt rõ sẽ giúp đọc đúng báo cáo tài chính khi nộp hồ sơ vay:

Khi lender thẩm định hồ sơ vay qua BizLoan, cả hai loại thanh khoản này đều được xem xét: thanh khoản doanh nghiệp quyết định khả năng trả nợ, còn thanh khoản chứng khoán ảnh hưởng đến giá trị tài sản đảm bảo dạng cổ phiếu hoặc trái phiếu mà doanh nghiệp hoặc cổ đông lớn đang nắm giữ.

Câu hỏi thường gặp

Thanh khoản chứng khoán có giống khái niệm "tính thanh khoản" trên sàn giao dịch không? Về bản chất là một — đều chỉ khả năng chuyển chứng khoán thành tiền nhanh chóng. Tuy nhiên trên sàn, người ta thường nói "cổ phiếu có thanh khoản tốt" theo nghĩa phiếu dễ khớp lệnh, còn thuật ngữ "thanh khoản chứng khoán" mang tính học thuật hơn, dùng trong phân tích và thẩm định.

Cổ phiếu chưa niêm yết (OTC) của SME có được tính là có thanh khoản không? Cổ phiếu OTC vẫn có thể mua bán giữa các bên, nhưng thanh khoản thường rất thấp vì thiếu sàn tập trung, ít nhà đầu tư tham gia và spread mua–bán rộng. Vì vậy khi lender đánh giá tài sản thế chấp dạng cổ phiếu chưa niêm yết, giá trị ghi nhận thường bị chiết khấu mạnh so với cổ phiếu niêm yết trên HOSE hay HNX.

Doanh nghiệp SME chưa lên sàn có cần quan tâm đến thuật ngữ này không? Có, nhất là khi cổ đông lớn hoặc công ty mẹ đang nắm cổ phiếu/trái phiếu niêm yết và muốn dùng làm tài sản đảm bảo khi vay vốn. Hiểu mức thanh khoản giúp chủ doanh nghiệp ước lượng trước giá trị mà lender có thể chấp nhận, tránh kỳ vọng sai khi nộp hồ sơ.

Trái phiếu doanh nghiệp SME phát hành riêng lẻ có thanh khoản không? Trái phiếu phát hành riêng lẻ (không niêm yết) thường rất khó mua bán lại vì không có thị trường thứ cấp. Nếu sau này muốn dùng trái phiếu đó để thế chấp khi vay, doanh nghiệp nên cân nhắc đăng ký niêm yết bổ sung để cải thiện tính thanh khoản và nâng cao giá trị tài sản đảm bảo.

Vay vốn kinh doanh

Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.