Sự khác nhau giữa NHTM và TCTD phi ngân hàng là gì?
NHTM được nhận tiền gửi và cung ứng dịch vụ thanh toán đầy đủ, TCTD phi ngân hàng bị hạn chế nhận tiền gửi cá nhân.
Thuật ngữ tiếng Anh: Commercial Bank vs Non-bank CI
Lĩnh vực: Pháp luật ngân hàng
Phân loại TCTD phi ngân hàng phổ biến tại Việt Nam
TCTD phi ngân hàng bao gồm nhiều loại hình, mỗi loại có phạm vi hoạt động và đối tượng phục vụ khác nhau:
- Công ty tài chính: Chuyên cho vay tiêu dùng, mua hàng trả góp, cho vay mua xe… thường phục vụ cá nhân và hộ gia đình. Một số công ty tài chính cũng cho vay phục vụ hoạt động kinh doanh của hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.
- Công ty cho thuê tài chính (leasing): Cho thuê máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải theo hình thức thuê mua. Phù hợp với SME cần đầu tư tài sản cố định mà chưa muốn dùng toàn bộ vốn lưu động.
- Quỹ tín dụng nhân dân: Tổ chức tín dụng hợp tác, hoạt động trong phạm vi địa bàn nhất định, chủ yếu nhận tiền gửi và cho vay giữa các thành viên.
- Công ty mua bán nợ (factoring): Mua lại các khoản phải thu của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp thu hồi vốn nhanh từ các hóa đơn bán hàng có kỳ hạn.
- Tổ chức tài chính vi mô: Cho vay nhóm nhỏ, phục vụ khách hàng vay vốn không có tài sản thế chấp hoặc khó tiếp cận tín dụng chính thức.
So sánh 4 điểm khác biệt cốt lõi giữa NHTM và TCTD phi ngân hàng
| Tiêu chí | NHTM | TCTD phi ngân hàng |
|---|---|---|
| Nhận tiền gửi cá nhân | Được phép nhận tiền gửi có kỳ hạn và không kỳ hạn từ mọi đối tượng | Phần lớn không được nhận tiền gửi cá nhân; chỉ một số loại hình (ví dụ quỹ tín dụng nhân dân) được nhận tiền gửi trong phạm vi thành viên |
| Dịch vụ thanh toán | Được cung ứng đầy đủ dịch vụ thanh toán (chuyển tiền, séc, thẻ, ví điện tử liên kết, thanh toán quốc tế…) | Hạn chế hoặc không được phép cung ứng dịch vụ thanh toán đầy đủ; chỉ được thực hiện một số nghiệp vụ nhất định theo quy định |
| Phạm vi hoạt động | Toàn quốc, đa năng: huy động vốn, cho vay, đầu tư, bảo lãnh, kinh doanh ngoại hối… | Thường chuyên biệt theo từng loại hình (cho vay tiêu dùng, cho thuê tài chính, mua bán nợ…), không đa năng như NHTM |
| Giám sát an toàn | Chịu giám sát chặt với đầy đủ các tỷ lệ an toàn vốn, tỷ lệ dự trữ bắt buộc, giới hạn tín dụng | Vẫn thuộc sự giám sát của Ngân hàng Nhà nước nhưng tiêu chuẩn có thể điều chỉnh theo loại hình và quy mô hoạt động |
Ý nghĩa thực tiễn đối với doanh nghiệp SME khi tiếp cận vốn
Việc hiểu rõ sự khác biệt này giúp SME chọn đúng điểm tiếp cận tín dụng phù hợp với nhu cầu:
- Khi cần vay vốn lưu động ngắn hạn, mở tài khoản thanh toán, sử dụng dịch vụ chuyển tiền – séc – thẻ: Doanh nghiệp thường phải làm việc với NHTM, vì chỉ NHTM được phép cung ứng đầy đủ dịch vụ thanh toán và nhận tiền gửi doanh nghiệp.
- Khi cần mua máy móc, xe tải, thiết bị theo hình thức thuê mua: Công ty cho thuê tài chính là lựa chọn tối ưu hơn NHTM, vì sản phẩm cho thuê mua có cơ chế rõ ràng và thường duyệt nhanh hơn so với thế chấp tài sản tại ngân hàng.
- Khi cần xử lý hóa đơn bán hàng chưa đến hạn thanh toán, muốn rút vốn sớm từ các khoản phải thu: Công ty mua bán nợ (factoring) có thể là kênh phù hợp hơn NHTM truyền thống.
- Khi hồ sơ tín dụng yếu (thiếu tài sản thế chấp, chưa có báo cáo tài chính đầy đủ): Công ty tài chính, tổ chức tài chính vi mô thường có tiêu chí thẩm định linh hoạt hơn NHTM, nhưng lãi suất và chi phí có thể cao hơn – do từng lender quyết định.
Một điểm đáng lưu ý: trên thực tế, mỗi NHTM hay TCTD phi ngân hàng có chính sách cho vay, lãi suất, hạn mức và điều kiện thẩm định rất khác nhau, phụ thuộc vào chiến lược kinh doanh và phân khúc khách hàng mục tiêu của từng đơn vị. Do đó, doanh nghiệp SME thường cần so sánh từ nhiều nguồn vốn trước khi quyết định.
Nội dung mang tính tham khảo về khung pháp lý chung, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên ngành cho từng trường hợp cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Công ty tài chính có phải là ngân hàng không, vì sao nhiều SME hay nhầm? Công ty tài chính là tổ chức tín dụng phi ngân hàng, không được nhận tiền gửi cá nhân và dịch vụ thanh toán đầy đủ như NHTM; SME hay nhầm vì cả hai đều cho vay và đều chịu sự giám sát của Ngân hàng Nhà nước.
Khi nào SME nên chọn công ty cho thuê tài chính thay vì vay ngân hàng mua xe/máy móc? Khi doanh nghiệp muốn sở hữu tài sản cố định theo hình thức thuê mua mà không muốn thế chấp hoặc không cần rút tiền mặt, vì công ty leasing giữ tài sản đó làm bảo đảm nên hồ sơ thường đơn giản hơn so với vay thế chấp tại NHTM.
SME có được nhận tiền gửi từ cá nhân thông qua công ty tài chính không? Không — công ty tài chính không được nhận tiền gửi cá nhân, nên SME muốn gửi tiền hưởng lãi hoặc mở tài khoản thanh toán phải làm việc với NHTM.
Vay qua TCTD phi ngân hàng có lãi suất luôn cao hơn ngân hàng không? Không có con số chung nào áp dụng cho mọi trường hợp — lãi suất và chi phí do từng lender quyết định theo phân khúc, mức độ rủi ro và tài sản bảo đảm, nên SME nên so sánh từ nhiều nguồn trước khi chọn.
Vay vốn kinh doanh
Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.