Mệnh giá cổ phiếu là gì?
Giá trị danh nghĩa của cổ phiếu ghi trên giấy chứng nhận, tại Việt Nam thường là 10.000 đồng/cổ phiếu.
Thuật ngữ tiếng Anh: Par Value
Lĩnh vực: Bảo hiểm & Chứng khoán
Mệnh giá cổ phiếu khác gì so với giá thị trường?
Mệnh giá cổ phiếu là con số cố định do doanh nghiệp quy định khi phát hành, không thay đổi theo thời gian. Trong khi đó, giá thị trường (market price) là giá giao dịch thực tế trên sàn chứng khoán, biến động liên tục theo cung cầu.
Ví dụ minh họa: Một công ty phát hành cổ phiếu có mệnh giá 10.000 đồng. Nếu doanh nghiệp làm ăn tốt, cổ phiếu đó có thể được giao dịch ở mức 25.000 đồng hoặc 50.000 đồng trên sàn. Ngược lại, nếu kinh doanh khó khăn, giá có thể giảm xuống dưới mệnh giá. Điều này cho thấy mệnh giá chỉ là giá trị danh nghĩa ban đầu, không phản ánh giá trị thực tại một thời điểm.
Vai trò của mệnh giá trong cơ cấu vốn doanh nghiệp
Mệnh giá ảnh hưởng trực tiếp đến cách doanh nghiệp hạch toán vốn điều lệ và phát hành cổ phiếu mới:
Xác định vốn điều lệ khi thành lập hoặc tăng vốn: Khi một công ty cổ phần muốn tăng vốn điều lệ bằng phát hành thêm cổ phiếu, mệnh giá nhân với số cổ phiếu phát hành ra phần vốn góp tăng thêm (phần còn lại nếu bán giá cao hơn mệnh giá hạch toán vào thặng dư vốn cổ phần). Ví dụ, phát hành 100.000 cổ phiếu mệnh giá 10.000 đồng sẽ tăng vốn điều lệ thêm 1 tỷ đồng.
Tách/phát hành cổ phiếu thưởng: Khi doanh nghiệp chia cổ phiếu thưởng cho cổ đông hiện hữu (ví dụ tỷ lệ 100:20), tổng vốn điều lệ tăng theo đúng công thức: số cổ phiếu mới × mệnh giá. Đây là lý do mệnh giá luôn phải được xác định rõ ràng trong điều lệ công ty.
Quyền biểu quyết và cổ tức: Mệnh giá không quyết định quyền biểu quyết (cổ phần phổ thông thường một cổ phiếu một phiếu), nhưng là cơ sở để tính một số tỷ lệ pháp lý và phân bổ cổ tức trong một số trường hợp theo điều lệ công ty.
Lưu ý cho doanh nghiệp SME khi tiếp cận khái niệm này
Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hiểu đúng mệnh giá giúp tránh nhầm lẫn phổ biến:
- Mệnh giá không phải giá IPO: Giá chào bán lần đầu ra công chúng do công ty và đơn vị tư vấn xác định dựa trên định giá, thường khác xa mệnh giá.
- Cổ phiếu quỹ khi mua lại: Khi công ty mua lại cổ phiếu quỹ với giá thấp hơn mệnh giá, phần chênh lệch được xử lý theo quy định kế toán hiện hành, không đơn giản là hoàn trả vốn.
- Trường hợp phát hành dưới mệnh giá: Theo nguyên tắc pháp lý, cổ phiếu thường không được phát hành dưới mệnh giá cho cổ đông hiện hữu vì ảnh hưởng đến vốn điều lệ đã đăng ký.
Thông tin mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý hoặc tài chính chuyên môn cho từng trường hợp cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Mệnh giá có phải là mức giá tối thiểu khi chuyển nhượng cổ phiếu giữa các cổ đông không?
Không. Mệnh giá chỉ là con số kế toán/pháp lý dùng để ghi nhận vốn điều lệ, không quy định giá chuyển nhượng. Giá mua bán giữa các cổ đông hoàn toàn do hai bên thoả thuận, miễn không vi phạm các quy định về chào mua công khai và chống rửa tiền.
Cổ phiếu giao dịch dưới mệnh giá thì công ty có bị phá sản không?
Chưa hẳn. Giá thị trường dưới mệnh giá phản ánh tâm lý tiêu cực ngắn hạn hoặc kết quả kinh doanh đi xuống, nhưng không tự động đồng nghĩa với mất vốn. Vốn điều lệ ghi theo mệnh giá vẫn nguyên vẹn trên sổ sách; việc giải thể hay phá sản tuân theo quy định riêng về tình trạng pháp lý và khả năng thanh toán.
Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên có cần ghi nhận mệnh giá không?
Không bắt buộc. Khái niệm mệnh giá gắn với cổ phiếu của công ty cổ phần. Với công ty TNHH, vốn góp được ghi nhận theo tỷ lệ phần trăm hoặc giá trị góp vốn, không có cổ phiếu và không có mệnh giá danh nghĩa.
Doanh nghiệp SME muốn phát hành cổ phiếu lần đầu thì liên hệ cơ quan nào?
Phát hành cổ phiếu ra công chúng (IPO) phải đăng ký với Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước và tuân thủ các quy định hiện hành; phát hành riêng lẻ cho dưới 100 người trong nước trong vòng 12 tháng có thể miễn trừ đăng ký nhưng vẫn phải tuân thủ quy định về điều lệ và vốn điều lệ.
Vay vốn kinh doanh
Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.