Lợi suất đến hạn YTM là gì?

Lợi suất đến hạn YTM là gì?

Tổng lợi nhuận dự kiến của trái phiếu nếu giữ đến đáo hạn, tính cả coupon và chênh lệch giá.

Thuật ngữ tiếng Anh: Yield to Maturity

Lĩnh vực: Tài chính & Đầu tư

Công thức và cách tính YTM

YTM được tính bằng cách quy đổi toàn bộ dòng tiền của trái phiếu (coupon nhận định kỳ + mệnh giá hoàn trả khi đáo hạn) về giá trị hiện tại, sao cho tổng hiện giá bằng đúng giá thị trường của trái phiếu. Tỷ lệ chiết khấu thỏa mãn phương trình này chính là YTM.

Xét một ví dụ minh họa: trái phiếu doanh nghiệp mệnh giá 100 triệu đồng, coupon 8%/năm trả cuối năm, kỳ hạn 5 năm, đang giao dịch ở giá 95 triệu. Khi đó YTM sẽ cao hơn 8% vì nhà đầu tư mua dưới mệnh giá. Ngược lại, nếu giá mua 105 triệu, YTM sẽ thấp hơn 8% — phần chênh lệch âm khi đáo hạn kéo tổng lợi suất xuống.

Trong thực tế, việc giải phương trình YTM bằng tay khá phức tạp, nên các doanh nghiệp SME thường dùng hàm YIELD trong Excel, Google Sheets, hoặc các công cụ trên website của HOSE, HNX, và các công ty chứng khoán lớn như SSI, VNDirect, Mirae Asset.

YTM khác gì so với lãi suất coupon?

Nhiều chủ doanh nghiệp nhầm lẫn giữa lãi suất coupon và YTM, dẫn đến đánh giá sai hiệu quả khoản đầu tư trái phiếu.

Ví dụ: một trái phiếu có coupon 10%/năm nhưng đang bán ở giá chỉ 80 triệu đồng (mệnh giá 100 triệu, còn 3 năm đáo hạn) sẽ có YTM vào khoảng 17-18%/năm — cao hơn nhiều coupon, vì nhà đầu tư đang được "mua hời" và chấp nhận rủi ro tín dụng cao hơn.

Ý nghĩa đối với doanh nghiệp SME

YTM giúp chủ doanh nghiệp ra quyết định tài chính theo ba hướng chính:

1. So sánh kênh đầu tư: Khi doanh nghiệp có dòng tiền nhàn rỗi, YTM của trái phiếu doanh nghiệp cần được so với lãi suất tiền gửi tiết kiệm kỳ hạn tương ứng, lãi suất TPCP, và chi phí cơ hội của việc tái đầu tư vào sản xuất. Nếu YTM < chi phí vốn bình quân (WACC) của doanh nghiệp, việc mua trái phiếu đó có thể hợp lý hơn mở rộng kinh doanh.

2. Đánh giá chi phí phát hành trái phiếu: Với doanh nghiệp muốn huy động vốn qua kênh trái phiếu riêng lẻ hoặc ra công chúng, YTM mà nhà đầu tư yêu cầu chính là chi phí vốn thực tế của doanh nghiệp. YTM cao đồng nghĩa chi phí huy động vốn lớn, ảnh hưởng đến biên lợi nhuận dự án.

3. Phân tích rủi ro tín dụng: Khi YTM trái phiếu của một doanh nghiệp tăng đột biến so với mặt bằng chung, đó có thể là tín hiệu thị trường đang đánh giá cao hơn rủi ro vỡ nợ của doanh nghiệp đó — một dấu hiệu cảnh báo sớm mà chủ SME cần theo dõi nếu đang giao dịch với đối tác đó.

Các yếu tố ảnh hưởng đến YTM

YTM không cố định mà biến động theo nhiều yếu tố:

• Lãi suất thị trường: Khi NHNN nới lỏng hoặc thắt chặt chính sách tiền tệ, YTM trái phiếu thường biến động ngược chiều với giá trái phiếu.
• Kỳ hạn còn lại: Trái phiếu dài hạn thường có YTM cao hơn ngắn hạn (đường cong lợi suất dốc lên), phản ánh premium cho rủi ro thời gian.
• Xếp hạng tín nhiệm: Doanh nghiệp xếp hạng AAA sẽ có YTM thấp hơn doanh nghiệp BBB vì nhà đầu tư yêu cầu bù đắp rủi ro cao hơn.
• Thanh khoản thị trường: Trái phiếu khó mua bán thường có YTM cao hơn để bù đắp rủi ro thanh khoản.
• Kỳ vọng lạm phát và tỷ giá: Tại Việt Nam, YTM TPCP kỳ hạn 10 năm trong giai đoạn 2023-2024 dao động quanh mức 2,5-3,5%/năm, phản ánh kỳ vọng lạm phát được kiểm soát.

Lưu ý: Nội dung trên mang tính tham khảo về kiến thức tài chính, không thay thế tư vấn từ chuyên gia chứng khoán hoặc tư vấn tài chính được cấp phép.

Câu hỏi thường gặp

YTM có đảm bảo nhà đầu tư sẽ thực sự nhận đúng lợi suất đó đến ngày đáo hạn không? Không hoàn toàn. YTM chỉ là lợi suất dự kiến nếu mọi điều kiện giữ nguyên — đặc biệt là tổ chức phát hành phải thanh toán đầy đủ coupon và hoàn trả mệnh giá đúng hạn. Nếu doanh nghiệp phát hành vỡ nợ, nhà đầu tư nhận được thực tế sẽ thấp hơn YTM rất nhiều.

Lãi suất coupon và YTM khác nhau, vậy khi nào cần quan tâm đến chỉ số nào hơn? Nếu chủ doanh nghiệp mua trái phiếu để đầu tư dòng tiền nhàn rỗi và có ý định giữ đến đáo hạn, YTM là chỉ số phản ánh đúng hiệu quả hơn. Lãi suất coupon chỉ hữu ích khi so sánh các trái phiếu đang bán đúng mệnh giá, hoặc khi tính thu nhập định kỳ mà không quan tâm đến lãi/vốn.

Doanh nghiệp SME phát hành trái phiếu riêng lẻ thì YTM có được tự quyết định không? Không — YTM do nhà đầu tư yêu cầu dựa trên đánh giá rủi ro tín dụng, so sánh với lãi suất thị trường và các trái phiếu cùng kỳ hạn. Doanh nghiệp phát hành có thể chào coupon rate ban đầu, nhưng nếu không hấp dẫn, giá trái phiếu sẽ giảm và YTM thực tế sẽ cao hơn, làm chi phí vốn phát hành tăng lên.

YTM có giống lãi suất vay ngân hàng mà doanh nghiệp đang được chào qua BizLoan không? Không giống và không nên so trực tiếp. YTM là lợi suất nhà đầu tư mua trái phiếu mong đợi, còn lãi suất vay ngân hàng là chi phí doanh nghiệp thực trả cho khoản vay — hai cơ sở tính, kỳ hạn và rủi ro khác nhau. Khi cần so sánh chi phí vốn, doanh nghiệp nên đưa cả hai về cùng kỳ hạn và cộng thêm các loại phí liên quan để có bức tranh tổng thể chính xác hơn.

Vay vốn kinh doanh

Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.