Hàng hoá Giffen là gì?

Hàng hoá Giffen là gì?

Hàng hoá đặc biệt mà cầu tăng khi giá tăng, do hiệu ứng thu nhập lấn át hiệu ứng thay thế.

Thuật ngữ tiếng Anh: Giffen Good

Lĩnh vực: Kinh tế

Giải thích chi tiết

Hàng hoá Giffen (Giffen Good) là một khái niệm quan trọng và khá đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế học vi mô, đi ngược lại quy luật cầu thông thường (giá tăng thì cầu giảm). Hiện tượng này thường xảy ra với các mặt hàng thiết yếu, chiếm tỷ trọng lớn trong chi tiêu của nhóm thu nhập thấp (ví dụ gạo, mì tôm ở một số thị trường): khi giá mặt hàng này tăng, người tiêu dùng thu nhập thấp buộc phải cắt giảm chi tiêu cho các hàng hoá “cao cấp” hơn khác và mua nhiều hơn chính mặt hàng thiết yếu đó để đảm bảo đủ nhu cầu cơ bản, khiến hiệu ứng thu nhập lấn át hiệu ứng thay thế.

Trong thực tế hoạt động tài chính tại Việt Nam, hàng hoá Giffen được áp dụng rộng rãi trong phân tích kinh tế vĩ mô, dự báo hành vi tiêu dùng, và đóng vai trò thiết yếu khi doanh nghiệp trong ngành hàng thiết yếu xây dựng chiến lược giá và dự báo doanh thu.

Ứng dụng trong kinh doanh

Thuật ngữ hàng hoá Giffen thường xuất hiện trong các tình huống sau:

• Trong hoạt động kinh doanh và quản lý tài chính doanh nghiệp ngành hàng tiêu dùng thiết yếu
• Trong các báo cáo tài chính và văn bản quản trị nội bộ về phân tích thị trường
• Trong hồ sơ vay vốn và thẩm định tín dụng khi đánh giá độ nhạy doanh thu theo giá
• Trong các quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam liên quan tới phân tích vĩ mô ngành

Ví dụ thực tế

Trong một đợt tăng giá gạo mạnh tại một thị trường có tỷ lệ hộ nghèo cao, thay vì giảm mua gạo, nhiều hộ gia đình thu nhập thấp lại phải mua nhiều gạo hơn (và cắt giảm thịt, cá) để đảm bảo đủ lương thực cơ bản trong ngân sách hạn hẹp — đây chính là ví dụ kinh điển về “Giffen good” (hàng hoá Giffen) mà các nhà kinh tế học thường trích dẫn khi phân tích hành vi tiêu dùng của nhóm thu nhập thấp.

Hàng hoá Giffen trong các ngôn ngữ khác

Câu hỏi thường gặp

Hàng hoá Giffen có phải là hàng hoá bậc thấp (inferior good) không? Không hoàn toàn. Hàng hoá bậc thấp là hàng hoá có cầu tăng khi thu nhập giảm, còn hàng hoá Giffen là hàng hoá có cầu tăng khi giá của chính nó tăng. Mọi hàng hoá Giffen đều là hàng hoá bậc thấp, nhưng không phải hàng hoá bậc thấp nào cũng trở thành Giffen.

Làm sao biết một mặt hàng có phải hàng hoá Giffen hay không? Cần đo lường trên cùng nhóm khách hàng có thu nhập thấp và chi tiêu phần lớn ngân sách cho mặt hàng đó. Nếu khi giá tăng mà lượng mua thực tế cũng tăng (không phải do yếu tố mùa vụ, chất lượng hay hàng hoá thay thế biến mất), đó mới được xem là hàng hoá Giffen.

Hàng hoá Giffen có ảnh hưởng gì đến chiến lược giá của doanh nghiệp? Với mặt hàng có đặc tính Giffen, tăng giá ở mức độ vừa phải có thể kéo theo doanh số tăng, nhưng nếu tăng quá cao sẽ vượt khỏi ngưỡng chi trả của nhóm thu nhập thấp và phá vỡ hiệu ứng — doanh nghiệp cần dự báo kỹ trước khi áp dụng.

Hàng hoá Giffen có tồn tại ở phân khúc khách hàng thu nhập trung bình và cao không? Rất hiếm, vì điều kiện cốt lõi là mặt hàng đó phải chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách hộ gia đình. Với nhóm thu nhập trung bình–cao, các mặt hàng thiết yếu thường chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ, nên hiệu ứng thu nhập khó lấn át hiệu ứng thay thế.

Vay vốn kinh doanh

Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.