Giá trị tính thuế hải quan là gì?
Phương pháp xác định giá trị hàng hoá nhập khẩu làm cơ sở tính thuế nhập khẩu.
Thuật ngữ tiếng Anh: Customs Valuation
Lĩnh vực: Pháp lý
6 phương pháp xác định giá trị tính thuế hải quan
Theo khuôn khổ WTO và được Việt Nam áp dụng, giá trị tính thuế hải quan của hàng hóa nhập khẩu được xác định theo thứ tự ưu tiên qua 6 phương pháp. Doanh nghiệp cần nắm rõ vì kết quả áp mỗi phương pháp có thể chênh nhau đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế phải nộp:
- Giá giao dịch (Transaction Value): Giá thực tế mua bán ghi trên hóa đơn thương mại, áp dụng khi giao dịch độc lập, có đầy đủ chứng từ hợp lệ. Đây là phương pháp phổ biến nhất.
- Giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu giống hệt: Tham chiếu giá bán của hàng hóa giống hệt tại cùng thời điểm nhập khẩu.
- Giá giao dịch của hàng hóa tương tự: Dùng khi không có hàng giống hệt, tham chiếu hàng có đặc tính tương tự và cùng nước xuất xứ.
- Phương pháp khấu trừ: Dựa trên giá bán lại hàng hóa nhập khẩu tại thị trường Việt Nam, trừ đi các chi phí trung gian.
- Phương pháp tính toán: Cộng chi phí sản xuất, lợi nhuận và chi phí chung của nhà sản xuất tại nước xuất khẩu.
- Phương pháp dự phòng (Fallback): Áp dụng khi cả 5 phương pháp trên không khả thi, dựa trên các nguồn dữ liệu hợp lý có sẵn.
Cơ quan hải quan sẽ yêu cầu chuyển sang phương pháp kế tiếp nếu doanh nghiệp không chứng minh được tính hợp lý của phương pháp trước đó.
Các khoản được cộng hoặc trừ khi xác định giá trị tính thuế
Khi áp dụng phương pháp giá giao dịch, giá trị tính thuế không chỉ là giá ghi trên hóa đơn mà còn bao gồm (hoặc loại trừ) nhiều khoản mục mà doanh nghiệp SME nhập khẩu hay bỏ sót:
Các khoản được cộng thêm vào giá tính thuế:
- Chi phí vận chuyển quốc tế đến cảng/cửa khẩu Việt Nam
- Phí bảo hiểm hàng hóa trong quá trình vận chuyển
- Chi phí bốc dỡ, xếp dỡ tại cảng đến
- Hoa hồng, phí môi giới mua hàng
- Giá trị bao bì, container, vật chứa hàng hóa
- Các khoản royalties, phí bản quyền mà người mua phải trả cho bên bán (trong điều kiện nhất định)
- Phần giá trị hàng hóa, dịch vụ do người mua cung cấp miễn phí hoặc giảm giá để sản xuất ra hàng nhập khẩu
Các khoản được trừ ra (nhưng cần có chứng từ hợp lệ):
- Chi phí vận chuyển nội địa sau khi nhập khẩu
- Chi phí xây dựng, lắp đặt tại Việt Nam
- Thuế nhập khẩu và thuế GTGT hàng nhập khẩu (tính trên giá tính thuế)
Ví dụ: Một SME nhập lô hàng nguyên liệu dệt may trị giá 50.000 USD theo hóa đơn. Nếu chỉ kê khai 50.000 USD mà quên cộng phí vận chuyển 3.000 USD và phí bảo hiểm 200 USD, doanh nghiệp sẽ bị truy thu thuế và có thể chịu phạt chậm nộp.
Hậu quả khi khai sai giá trị tính thuế
Khai sai hoặc khai không trung thực giá trị hàng hóa nhập khẩu là một trong những lỗi phổ biến nhất mà cơ quan hải quan phát hiện qua rà soát hồ sơ. Doanh nghiệp SME cần lưu ý các rủi ro sau:
- Truy thu thuế: Số thuế chênh lệch phải nộp bổ sung, tính trên giá trị tính thuế bị khai thiếu.
- Tiền chậm nộp: 0,03%/ngày trên số thuế truy thu, có thể phát sinh đáng kể nếu kéo dài.
- Phạt hành chính: Tùy mức độ vi phạm, có thể từ vài triệu đến hàng trăm triệu đồng.
- Ảnh hưởng hồ sơ tín dụng: Nếu doanh nghiệp đang vay vốn hoặc có kế hoạch matching qua BizLoan với các ngân hàng, lịch sử vi phạm hải quan, nợ thuế tồn đọng là yếu tố bất lợi khi lender thẩm định hồ sơ và đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp.
Ngoài ra, nếu cơ quan hải quan nghi ngờ doanh nghiệp gian lận giá (ví dụ hóa đơn khống, chia nhỏ lô hàng để trốn thuế), mức xử phạt và trách nhiệm pháp lý sẽ nặng hơn rất nhiều, thậm chí có thể bị truy cứu hình sự theo quy định pháp luật về hải quan.
Lưu ý: Nội dung trên mang tính tham khảo tổng quan, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên ngành hải quan. Doanh nghiệp nên tham vấn đại lý hải quan hoặc luật sư chuyên ngành khi xử lý các trường hợp phức tạp.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp có thể tự kê khai giá trị tính thuế hải quan hay phải qua đại lý?
Doanh nghiệp tự kê khai nếu đủ năng lực và chứng từ, còn đại lý hải quan hỗ trợ thủ tục khai tờ, phân loại và xác định giá trị tính thuế theo hồ sơ được giao.
Giá trị tính thuế khác gì với tổng giá trị lô hàng trên hóa đơn?
Tổng giá trị lô hàng là giá mua bán ghi trên hóa đơn, còn giá trị tính thuế là cơ sở để tính thuế nhập khẩu, có thể bao gồm thêm hoặc trừ bớt các khoản theo quy định hiện hành.
Khi nào doanh nghiệp không được dùng giá giao dạch để xác định giá trị tính thuế?
Khi hàng hóa nhập khẩu có ràng buộc về điều kiện giao dịch, chẳng hạn người mua và người bán có quan hệ liên kết mà giá giao dịch chưa được điều chỉnh, hoặc khi thiếu hóa đơn và chứng từ hợp lệ.
Nếu kê khai thiếu giá trị tính thuế có bị ảnh hưởng đến hồ sơ vay qua BizLoan không?
Có thể bị ảnh hưởng, vì nợ thuế tồn đọng hoặc vi phạm hải quan là thông tin bất lợi khi lender đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật và sức tài chính của doanh nghiệp.
Vay vốn kinh doanh
Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.