Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế là gì?
Bộ chuẩn mực kế toán quốc tế được xây dựng nhằm tăng tính minh bạch, so sánh được của báo cáo tài chính trên toàn cầu.
Thuật ngữ tiếng Anh: International Financial Reporting Standards (IFRS)
Lĩnh vực: Kế toán
Cách IFRS được tổ chức và vận hành
IFRS do International Accounting Standards Board (IASB) — cơ quan độc lập đặt trụ sở tại London — ban hành và liên tục cập nhật. Bộ chuẩn này gồm nhiều chuẩn riêng lẻ, mỗi chuẩn quy định cách ghi nhận, đo lường và trình bày một nhóm giao dịch cụ thể, ví dụ:
- IFRS 15 — Doanh thu từ hợp đồng với khách hàng: quy định khi nào và ghi nhận doanh thu như thế nào (theo mô hình 5 bước).
- IFRS 16 — Thuê tài sản: yêu cầu đưa hầu hết hợp đồng thuê vào bảng cân đối kế toán thay vì hạch toán ngoài bảng như trước đây.
- IAS 1 — Trình bày báo cáo tài chính: chuẩn nền tảng về cấu trúc và nội dung tối thiểu của một bộ báo cáo tài chính.
- IAS 16 — Tài sản cố định hữu hình và IAS 38 — Tài sản vô hình: hướng dẫn khấu hao, đánh giá lại giá trị.
Bên cạnh IFRS, IASB còn duy trì các International Accounting Standards (IAS) — những chuẩn ban hành trước đó và vẫn còn hiệu lực nếu chưa bị thay thế.
Sự khác biệt giữa IFRS và chuẩn mực kế toán Việt Nam
Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) do Bộ Tài chính ban hành, được xây dựng có tham khảo IFRS nhưng vẫn tồn tại nhiều điểm khác biệt đáng lưu ý:
| Tiêu chí | VAS | IFRS |
|---|---|---|
| Ngôn ngữ gốc | Tiếng Việt | Tiếng Anh, dịch ra nhiều thứ tiếng |
| Phạm vi áp dụng | Bắt buộc cho nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam | Áp dụng theo quy định của từng quốc gia |
| Cách ghi nhận tài sản | Chủ yếu theo nguyên giá | Có thêm mô hình đánh giá lại theo giá trị hợp lý |
| Hợp đồng thuê | Phần lớn hạch toán ngoài bảng | Gần như toàn bộ đưa vào bảng cân đối kế toán |
| Hợp nhất kinh doanh | Quy định riêng theo VAS | Theo IFRS 3 |
Với doanh nghiệp SME chỉ hoạt động trong nước, việc lập báo cáo tài chính theo VAS thường đã đáp ứng yêu cầu pháp lý và nhu cầu vay vốn tại các ngân hàng trong nước.
Ai phải hoặc nên lập báo cáo tài chính theo IFRS tại Việt Nam?
Việc áp dụng IFRS tại Việt Nam hiện được thực hiện theo lộ trình của Bộ Tài chính và không phải doanh nghiệp nào cũng bắt buộc ngay từ đầu. Nhóm đối tượng đầu tiên được xác định thường bao gồm:
- Các công ty mẹ của tập đoàn quốc gia, tập đoàn kinh tế nhà nước lớn.
- Các doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán hoặc công ty đại chúng quan tâm phát hành cổ phiếu/quốc tế hóa.
- Doanh nghiệp có công ty mẹ hoặc vốn đầu tư nước ngoài yêu cầu báo cáo hợp nhất theo IFRS.
Phần lớn doanh nghiệp SME vừa và nhỏ chưa thuộc diện bắt buộc, nhưng nếu có ý định gọi vốn từ nhà đầu tư nước ngoài, chuẩn bị IPO hoặc muốn hồ sơ tín dụng “đọc được” bởi các tổ chức tài chính quốc tế, thì việc tìm hiểu IFRS từ sớm là một lợi thế.
Lợi ích thực tế khi báo cáo tài chính có thể so sánh được
Khi bộ báo cáo tài chính của doanh nghiệp được lập trên cùng một nền tảng chuẩn mực với đối tác nước ngoài, các bên liên quan sẽ dễ dàng đối chiếu hơn, bao gồm:
- Nhà đầu tư quốc tế khi đánh giá dòng tiền, tỷ suất lợi nhuận.
- Đối tác mua bán – sáp nhập (M&A) khi thẩm định giá trị doanh nghiệp.
- Ngân hàng và tổ chức tín dụng nước ngoài khi xét duyệt hạn mức vay xuyên biên giới.
- Cơ quan quản lý tại sở tại của nhà đầu tư khi hợp nhất báo cáo tài chính.
Nội dung mang tính tham khảo về cơ chế áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế, không thay thế tư vấn từ kiểm toán viên hoặc đơn vị tư vấn tài chính chuyên nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
SME của tôi chỉ bán hàng trong nước thì có bắt buộc phải lập báo cáo tài chính theo IFRS không? Không. Phần lớn doanh nghiệp SME hoạt động thuần nội địa vẫn lập báo cáo theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) do Bộ Tài chính ban hành. Lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam hiện ưu tiên các tập đoàn lớn, doanh nghiệp niêm yết và đơn vị có yêu cầu từ nhà đầu tư nước ngoài.
IFRS và VAS khác nhau chỗ nào ảnh hưởng trực tiếp đến con số trên báo cáo tài chính của tôi? Hai điểm dễ thấy nhất là cách ghi nhận tài sản (IFRS cho phép đánh giá lại theo giá trị hợp lý, còn VAS chủ yếu theo nguyên giá) và cách hạch toán hợp đồng thuê (IFRS đưa phần lớn vào bảng cân đối kế toán, VAS cho phép hạch toán ngoài bảng trong nhiều trường hợp). Cùng một giao dịch nhưng cách trình bày có thể cho ra số liệu khác nhau.
Nếu tôi muốn chuyển sang lập báo cáo theo IFRS để chuẩn bị gọi vốn nước ngoài, tôi nên bắt đầu từ đâu? Thông thường doanh nghiệp nên làm việc với công ty kiểm toán hoặc đơn vị tư vấn tài chính có kinh nghiệm chuyển đổi VAS sang IFRS, vì cần rà soát lại chính sách kế toán, hệ thống ghi nhận và số liệu so sánh các năm trước. Đây không phải thay đổi hình thức mà là thay đổi nền tảng ghi nhận, nên cần thời gian chuẩn bị.
Lender tại Việt Nam có yêu cầu báo cáo theo IFRS khi xét hồ sơ vay của SME không? Phần lớn ngân hàng và tổ chức tín dụng trong nước hiện chấp nhận báo cáo tài chính lập theo VAS khi thẩm định hồ sơ vay của SME. Yêu cầu báo cáo theo IFRS thường chỉ phát sinh khi doanh nghiệp vay xuyên biên giới hoặc khi bên cho vay là tổ chức tài chính nước ngoài cần hợp nhất báo cáo với công ty mẹ. Lãi suất và hạn mức cụ thể do từng lender quyết định, không phụ thuộc vào việc áp dụng IFRS hay VAS.
Vay vốn kinh doanh
Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.