Cho vay theo hoá đơn là gì?

Cho vay theo hoá đơn là gì?

Cấp vốn dựa trên hoá đơn bán hàng chưa thanh toán của doanh nghiệp.

Thuật ngữ tiếng Anh: Invoice Financing

Lĩnh vực: Gói vay

Hai hình thức phổ biến: Factoring và Invoice Discounting

Khi nói đến cho vay theo hoá đơn, SME Việt Nam thường gặp hai biến thể chính:

• Factoring (chiết khấu hoá đơn): Doanh nghiệp bán luôn khoản phải thu cho một công ty mua nợ (factor). Factor sẽ ứng trước một phần giá trị hoá đơn (thường 70–90%, tuỳ theo thỏa thuận và chất lượng khoản nợ) và phần còn lại được chuyển về sau khi khách hàng thanh toán, trừ đi phí dịch vụ. Trong mô hình này, khách hàng của doanh nghiệp thường được thông báo rằng khoản nợ đã chuyển cho bên thứ ba.

• Invoice Discounting (cho vay dựa trên hoá đơn): Doanh nghiệp giữ bí mật với khách hàng; hoá đơn chỉ được dùng làm tài sản đảm bảo cho khoản vay từ ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng. Khi đến hạn, khách hàng vẫn trả nợ cho doanh nghiệp, doanh nghiệp dùng tiền đó để tất toán khoản vay với lender.

Sự khác biệt nằm ở mức độ ẩn danh với khách hàng và cách thu hồi nợ — SME nên cân nhắc yếu tố quan hệ thương mại khi lựa chọn.

Khi nào SME nên cân nhắc hình thức này

Cho vay theo hoá đơn phù hợp với doanh nghiệp có các đặc điểm:

• Kỳ thu tiền dài nhưng khách hàng uy tín: Ví dụ doanh nghiệp sản xuất cung cấp cho chuỗi siêu thị, đối tác xuất khẩu hoặc nhà phân phối lớn với thời hạn thanh toán 30–90 ngày. Khoản phải thu có giá trị lớn nhưng chưa đáo hạn.
• Cần vốn để quay vòng sản xuất: Thay vì chờ khách trả tiền, doanh nghiệp có thể ứng trước để mua nguyên vật liệu cho đơn hàng tiếp theo, tránh đứt chuỗi cung ứng.
• Đáp ứng điều kiện của lender: Bên cho vay thường thẩm định lịch sử thanh toán của khách hàng (debtor) nhiều hơn lịch sử tín dụng của chính doanh nghiệp vay. Nếu khách hàng có rủi ro cao (thường xuyên trả chậm, nợ xấu), hồ sơ sẽ khó được phê duyệt.

Ngược lại, nếu doanh nghiệp có dòng tiền ổn định, kỳ thu ngắn dưới 30 ngày hoặc khách hàng trả tiền mặt, thì hình thức vay này thường không mang lại nhiều lợi ích so với các gói vay tín chấp hoặc thế chấp truyền thống.

Chi phí và rủi ro cần lưu ý

Về chi phí: Cho vay theo hoá đơn thường có phí dịch vụ (thay vì chỉ lãi suất thuần tuý), bao gồm phí xử lý hồ sơ, phí bảo lãnh và phí tư vấn. Tổng chi phí vốn có thể tương đương hoặc cao hơn các gói vay thông thường tuỳ thuộc chất lượng khoản phải thu và thời hạn. Mức lãi suất và biểu phí cụ thể do từng lender quyết định.

Về rủi ro:

• Rủi ro khách hàng không thanh toán (bad debt): Tuỳ thỏa thuận, nếu có điều khoản "không truy đòi" (non-recourse), doanh nghiệp không phải hoàn trả nếu khách hàng mất khả năng thanh toán — nhưng phí dịch vụ sẽ cao hơn. Ngược lại, với "truy đòi" (recourse), doanh nghiệp chịu rủi ro này.
• Rủi ro gian lận hoá đơn: Hoá đơn phải đảm bảo tính hợp pháp, hợp lệ và có hợp đồng mua bán đối ứng. Doanh nghiệp cần lưu giữ đầy đủ chứng từ gốc.
• Ảnh hưởng quan hệ đối tác: Nếu khách hàng biết khoản nợ đã chuyển cho bên thứ ba, một số đối tác có thể e ngại về sức khoẻ tài chính của doanh nghiệp.

So sánh với các hình thức huy động vốn khác

Qua BizLoan, doanh nghiệp SME có thể gửi hồ sơ để được kết nối với nhiều ngân hàng và tổ chức tín dụng đang cung cấp các sản phẩm liên quan đến cho vay theo hoá đơn, từ đó so sánh điều kiện và lựa chọn phương án phù hợp.

Lưu ý: Nội dung trên mang tính tham khảo tổng quan, không thay thế tư vấn pháp lý, tài chính chuyên nghiệp. Doanh nghiệp nên tham vấn chuyên gia và kiểm tra điều khoản cụ thể của từng lender trước khi ký hợp đồng.

Câu hỏi thường gặp

Factoring và cho vay theo hoá đơn có phải là một không?

Không hoàn toàn. Factoring là một biến thể của cho vay theo hoá đơn — doanh nghiệp bán khoản phải thu cho bên thứ ba (factor), khách hàng thường được thông báo. Invoice Discounting (cho vay dựa trên hoá đơn) thì doanh nghiệp giữ bí mật với khách hàng và chỉ dùng hoá đơn làm tài sản đảm bảo cho khoản vay.

Hồ sơ vay theo hoá đơn cần những giấy tờ gì?

Thông thường cần hoá đơn bán hàng hợp lệ, hợp đồng mua bán đối ứng với khách hàng, báo cáo công nợ phải thu và lịch sử thanh toán của khách hàng (debtor). Yêu cầu cụ thể còn tuỳ theo từng lender.

Nếu khách hàng không trả tiền đúng hạn thì doanh nghiệp có mất tiền không?

Phụ thuộc điều khoản trong hợp đồng với lender. Với hình thức "không truy đòi" (non-recourse), doanh nghiệp không phải hoàn trả nếu khách hàng mất khả năng thanh toán nhưng phí dịch vụ thường cao hơn. Với hình thức "truy đòi" (recourse), doanh nghiệp vẫn phải chịu trách nhiệm hoàn trả.

Vay theo hoá đơn có ảnh hưởng đến quan hệ với khách hàng không?

Có thể, đặc biệt với hình thức factoring khi khách hàng được thông báo khoản nợ đã chuyển cho bên thứ ba. Một số đối tác có thể e ngại về tình hình tài chính của doanh nghiệp. Nếu muốn giữ kín, doanh nghiệp nên cân nhắc hình thức Invoice Discounting.

Vay vốn kinh doanh

Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.