Chênh lệch mua bán là gì?
Phần chênh lệch giữa giá mua và giá bán ngoại tệ, là nguồn thu nhập của ngân hàng từ giao dịch ngoại hối.
Thuật ngữ tiếng Anh: Bid-Ask Spread
Lĩnh vực: Ngoại hối
Cơ chế hình thành chênh lệch mua bán
Chênh lệch mua bán ngoại tệ (Bid-Ask Spread) phản ánh khoảng cách giữa giá ngân hàng sẵn sàng mua vào một loại ngoại tệ (Bid) và giá ngân hàng sẵn sàng bán ra ngoại tệ đó (Ask). Khi doanh nghiệp cần chuyển đổi VND sang USD để thanh toán cho nhà cung cấp quốc tế, ngân hàng sẽ áp giá bán (Ask). Ngược lại, khi doanh nghiệp nhận USD từ đối tác xuất khẩu và muốn quy đổi về VND, ngân hàng áp giá mua (Bid). Chênh lệch giữa hai mức giá này chính là phần "spread" mà ngân hàng thu về để bù đắp chi phí vận hành, chi phí quản lý rủi ro tỷ giá và tạo biên lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh ngoại hối.
Mức chênh lệch này không cố định mà biến động theo nhiều yếu tố: thanh khoản thị trường, biến động tỷ giá toàn cầu, khối lượng giao dịch, mối quan hệ giữa ngân hàng và khách hàng, cùng chính sách tỷ giá từ Ngân hàng Nhà nước. Trong điều kiện thị trường ổn định, các cặp ngoại tệ lớn như USD/VND hay EUR/VND thường có spread hẹp hơn so với các ngoại tệ ít phổ biến hơn.
Ảnh hưởng đến chi phí thực tế của doanh nghiệp
Đối với doanh nghiệp SME hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu hoặc có giao dịch ngoại tệ thường xuyên, chênh lệch mua bán là một thành phần chi phí quan trọng cần tính đến trong kế hoạch tài chính. Ví dụ, khi doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu, ngoài giá mua hàng và phí vận chuyển, khoản chênh lệch giữa giá mua và giá bán ngoại tệ tại thời điểm quy đổi sẽ làm tăng chi phí thực tế so với tính toán ban đầu. Ngược lại, doanh nghiệp xuất khẩu khi bán ngoại tệ cho ngân hàng sẽ chỉ nhận được giá Bid, thấp hơn giá thị trường tham chiếu.
Do đó, khi lập ngân sách cho các giao dịch quốc tế, doanh nghiệp nên dự phòng thêm một khoản để bù đắp chênh lệch mua bán. Việc theo dõi biến động spread theo ngày hoặc đàm phán với ngân hàng về tỷ giá ưu đãi cho giao dịch lớn cũng là cách để tối ưu chi phí ngoại hối.
Một số lưu ý khi giao dịch ngoại tệ
Khi thực hiện quy đổi ngoại tệ, doanh nghiệp SME nên lưu ý một số điểm sau:
- So sánh tỷ giá mua vào và bán ra giữa các ngân hàng trước khi giao dịch, vì mức chênh lệch có thể khác nhau giữa các tổ chức tín dụng.
- Thời điểm giao dịch ảnh hưởng đến mức spread: trong các phiên giao dịch chính hoặc khi thị trường ổn định, chênh lệch thường hẹp hơn.
- Với các giao dịch giá trị lớn, doanh nghiệp có thể đề nghị ngân hàng áp tỷ giá riêng hoặc ký hợp đồng khung để có điều kiện tốt hơn.
- Ghi nhận đầy đủ chênh lệch tỷ giá trong sổ sách kế toán theo chuẩn mực kế toán hiện hành để đảm bảo báo cáo tài chính phản ánh đúng thực tế.
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn chuyên môn về tài chính, kế toán hay pháp lý.
Câu hỏi thường gặp
Chênh lệch mua bán và phí giao dịch ngoại tệ có phải là một không? Không. Phí giao dịch (commission fee) là khoản phí cố định hoặc tỷ lệ % mà ngân hàng thu riêng cho dịch vụ quy đổi, còn chênh lệch mua bán là khoản chênh giữa hai mức giá mua vào – bán ra, đã được tính sẵn trong tỷ giá niêm yết. Doanh nghiệp có thể chịu cả hai khoản này trong cùng một giao dịch.
Spread của USD/VND thường vào khoảng bao nhiêu và ai quyết định con số này? Mỗi ngân hàng thương mại tự niêm yết tỷ giá mua – bán trong khung quy định của Ngân hàng Nhà nước, nên mức spread cụ thể khác nhau giữa các tổ chức và thay đổi theo thời điểm. Doanh nghiệp nên trao đổi trực tiếp với ngân hàng giao dịch để biết con số áp dụng tại thời điểm quy đổi.
Doanh nghiệp có thể thương lượng để spread thấp hơn không? Được. Với các giao dịch giá trị lớn hoặc khách hàng có quan hệ tín dụng lâu năm, nhiều ngân hàng có thể áp tỷ giá riêng hoặc ký hợp đồng khung với điều kiện spread tốt hơn so với niêm yết công khai.
Ghi nhận chênh lệch tỷ giá trong sổ sách kế toán có ảnh hưởng đến hồ sơ vay vốn không? Có. Cách ghi nhận chênh lệch tỷ giá theo chuẩn mực kế toán hiện hành giúp báo cáo tài chính phản ánh đúng dòng tiền và chi phí thực tế, từ đó hỗ trợ lender thẩm định năng lực tài chính của doanh nghiệp khi matching qua BizLoan.
Vay vốn kinh doanh
Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.