Phí giao dịch chứng khoán là gì?
Khoản phí nhà đầu tư trả cho công ty chứng khoán mỗi khi thực hiện lệnh mua hoặc bán.
Thuật ngữ tiếng Anh: Securities Transaction Fee
Lĩnh vực: Bảo hiểm & Chứng khoán
Các thành phần cấu thành phí giao dịch
Khi nhà đầu tư thực hiện lệnh mua hoặc bán trên sàn, tổng chi phí một giao dịch thường bao gồm nhiều khoản từ các bên khác nhau:
- Phí môi giới (Brokerage fee): Do công ty chứng khoán thu, thường tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá trị giao dịch. Mức phí này do từng công ty chứng khoán tự niêm yết và có thể khác nhau giữa các sàn (HOSE, HNX, UPCOM).
- Phí sàn giao dịch: Do Sở Giao dịch Chứng khoán thu theo biểu phí công bố, áp dụng khác nhau tùy sàn niêm yết.
- Phí lưu ký và chuyển nhượng: Do Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSDC) thu khi chứng khoán được chuyển từ tài khoản nhà đầu tư này sang tài khoản nhà đầu tư khác hoặc khi rút chứng khoán khỏi hệ thống.
- Thuế thu nhập cá nhân đối với giao dịch chứng khoán: Áp dụng cho nhà đầu tư cá nhân khi bán cổ phiếu, tính trên phần lãi so với giá mua vào.
Tổng các khoản này thường được công ty chứng khoán thay mặt nhà đầu tư nộp cho các bên liên quan và cộng dồn vào số tiền thanh toán cuối cùng. Vì vậy, nhà đầu tư nên xem kỹ bảng kê chi tiết sau mỗi giao dịch để biết chính xác từng khoản đã trả cho ai.
So sánh phí giữa các kênh giao dịch
Cùng một lệnh mua cổ phiếu trị giá 100 triệu đồng, nhà đầu tư có thể chịu mức tổng chi phí khác nhau tùy theo kênh thực hiện:
- Qua công ty chứng khoán truyền thống: Phí môi giới thường ở mức cố định hoặc theo bậc giá trị giao dịch, kèm theo phí sàn và phí lưu ký theo quy định.
- Qua nền tảng giao dịch trực tuyến (online): Nhiều công ty chứng khoán áp dụng mức phí môi giới thấp hơn cho giao dịch online so với giao dịch qua môi giới tại quầy, nhằm khuyến khích nhà đầu tư tự thao tác.
- Đối với doanh nghiệp niêm yết khi mua lại cổ phiếu: Chi phí giao dịch vẫn tuân theo biểu phí của sàn và VSDC, nhưng cách hạch toán trong báo cáo tài chính khác so với nhà đầu tư cá nhân.
Ý nghĩa với doanh nghiệp SME
Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ đang niêm yết hoặc có cổ đông lớn giao dịch thường xuyên, phí giao dịch chứng khoán ảnh hưởng đến chi phí huy động vốn và thanh khoản cổ phiếu theo nhiều cách:
- Chi phí phát hành thêm cổ phiếu: Khi chào bán riêng lẻ hoặc chào bán ra công chúng, doanh nghiệp phải cộng phí giao dịch vào chi phí phát hành, làm tăng tổng chi phí huy động vốn trên sàn so với vay qua các kênh tín dụng ngân hàng.
- Quản trị chi phí cho cổ đông nội bộ: Cổ đông sáng lập muốn thoái vốn một phần cần tính trước tổng phí (môi giới + sàn + lưu ký + thuế TNCN) để ước lượng giá trị thực nhận, từ đó cân nhắc phương án niêm yết duy trì hay rời sàn.
- Đánh giá hiệu quả đầu tư tài chính: Nếu doanh nghiệp trích một phần tiền nhàn rỗi mua cổ phiếu, trái phiếu niêm yết để tận dụng dòng tiền tạm thời, cần cộng phí giao dịch vào chi phí cơ hội thực tế, không chỉ tính trên chênh lệch giá mua – bán.
- Đàm phán với công ty chứng khoán: Doanh nghiệp có khối lượng giao dịch lớn hoặc mở tài khoản doanh nghiệp thường được công ty chứng khoán áp mức phí môi giới ưu đãi theo bậc — đây là yếu tố nên so sánh trước khi chọn đối tác môi giới.
Nội dung trên mang tính tham khảo tổng quát, không thay thế tư vấn từ công ty chứng khoán hoặc đơn vị tư vấn tài chính chuyên môn.
Câu hỏi thường gặp
Phí giao dịch chứng khoán được tính trên giá trị lệnh hay giá mua thực hiện?
Phí thường được tính trên giá trị giao dịch thực hiện. Cần kiểm tra bảng kê để xác định các khoản phí môi giới, phí sàn, lưu ký và thuế liên quan.
Mua và bán chứng khoán có chịu phí giống nhau không?
Không nhất thiết. Biểu phí có thể khác nhau tùy loại chứng khoán, sàn giao dịch, phương thức đặt lệnh và khối lượng giao dịch.
Doanh nghiệp có thể giảm phí giao dịch bằng cách nào?
Doanh nghiệp có thể đàm phán mức phí theo khối lượng với công ty chứng khoán hoặc chọn kênh giao dịch có biểu phí phù hợp với nhu cầu.
Phí này có được tính vào chi phí vay vốn không?
Không nên mặc định như vậy. Phí giao dịch chỉ phát sinh khi thực hiện giao dịch chứng khoán; khi cần vay vốn, doanh nghiệp có thể tìm hiểu các phương án matching qua BizLoan, với lãi suất và hạn mức do lender quyết định.
Vay vốn kinh doanh
Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.