Mô hình Consignment là gì?

Mô hình Consignment là gì?

Mô hình Consignment (tiếng Anh: Consignment Business Model) là mô hình kinh doanh trong đó nhà cung cấp (consignor) giao hàng hóa cho bên bán (consignee) để bán, nhưng quyền sở hữu vẫn thuộc về nhà cung cấp cho đến khi sản phẩm được bán thành công.

Consignee chỉ trả tiền khi hàng hóa thực sự được bán, sau đó thanh toán cho consignor theo thỏa thuận (thường là phần trăm giá bán). Mô hình này phù hợp với ngành thời trang, nghệ thuật, đồ cổ và sách cũ. Ưu điểm: ít rủi ro tồn kho. Nhược điểm: biên lợi nhuận thấp hơn.

Mô hình Consignment trong các ngôn ngữ khác

Xem thêm: Consignment Business Model tiếng Anh, 委託販売モデル tiếng Nhật, 위탁 판매 모델 tiếng Hàn.

Các bên tham gia và cơ chế vận hành

Một chuỗi consignment điển hình có ba vai trò chính:

• Consignor – Chủ hàng (bên giao ký gửi): Là nhà sản xuất, nhà phân phối, nghệ sĩ, hoặc cá nhân sở hữu hàng hóa. Họ chịu trách nhiệm sản xuất/giao hàng và chỉ ghi nhận doanh thu khi sản phẩm được bán thực sự.
• Consignee – Bên nhận ký gửi (bán hàng): Thường là cửa hàng, showroom, gallery hoặc nền tảng online. Bên này trưng bày, bán hàng thay consignor và giữ phần hoa hồng theo thỏa thuận (phổ biến khoảng 30%–60% giá bán, tùy ngành).
• Khách mua cuối (End consumer): Là người thanh toán tiền mua hàng, có thể mua trực tiếp tại cửa hàng consignee hoặc qua kênh online do consignee vận hành.

Về mặt tài chính, khoản phải thu của consignor chỉ phát sinh tại thời điểm bán, không phải tại thời điểm xuất kho. Do đó, hàng ký gửi vẫn nằm trên sổ sách của consignor cho đến khi đổi quyền sở hữu – đây là điểm khác biệt lớn so với mô hình mua đứt bán đoạn.

Ưu điểm và rủi ro cho doanh nghiệp SME

Với consignor:

• Giảm áp lực vốn lưu động vì không phải đầu tư mặt bằng, nhân sự bán hàng.
• Mở rộng kênh phân phối nhanh mà không ký hợp đồng đại lý dài hạn.
• Rủi ro: hàng tồn kho kéo dài, khó kiểm soát giá bán thực tế, consignee có thể ưu tiên sản phẩm biên lợi nhuận cao hơn.

Với consignee:

• Không cần bỏ vốn nhập hàng, phù hợp cửa hàng mới mở, thương hiệu cá nhân (KOL) muốn thử sản phẩm trước khi nhập kho.
• Rủi ro: chiếm dụng mặt bằng, khó quản lý hàng hóa ký gửi khi không có quyền sở hữu, doanh thu không ổn định.

Về mặt kế toán: Consignor ghi nhận hàng ký gửi là hàng tồn kho "tại bên thứ ba" (consignment inventory) và chỉ chuyển sang doanh thu khi có xác nhận bán hàng từ consignee. Nếu không phản ánh đúng, báo cáo tài chính có thể gây hiểu nhầm cho lender khi thẩm định hồ sơ tín dụng.

Ví dụ thực tế tại Việt Nam

• Thời trang – thương hiệu local: Một thương hiệu áo sơ mi nam nhỏ gửi hàng ký gửi vào hệ thống 20–30 cửa hàng boutique độc lập tại TP.HCM và Hà Nội. Mỗi cửa hàng nhận 40%–50% hoa hồng, số còn lại chuyển về thương hiệu sau khi trừ hàng trả lại cuối kỳ (thường 30–90 ngày).
• Nghệ thuật – gallery: Tranh sơn mài của họa sĩ trẻ được trưng bày tại gallery. Gallery chỉ thanh toán cho họa sĩ khi tranh được bán, gallery giữ 40%–50% giá bán.
• Đồ cổ – chợ đồ cũ: Nhiều tiệm đồ cổ tại phố Lê Cảnh Hân (Hà Nội) nhận đồ ký gửi từ cá nhân, hoa hồng dao động 20%–30% tùy giá trị món đồ.

Khi áp dụng mô hình này, doanh nghiệp nên lập biên bản giao nhận hàng ký gửi rõ ràng (số lượng, giá trị, thời hạn ký gửi, tỷ lệ hoa hồng, điều khoản trả hàng) và đối chiếu định kỳ với consignee để tránh tranh chấp về doanh thu và hàng tồn.

Lưu ý: Nội dung trên mang tính tham khảo tổng quát, không thay thế tư vấn pháp lý hoặc tài chính chuyên nghiệp cho từng trường hợp cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình Consignment khác gì so với mô hình mua đứt bán đoạn (bán buôn/bán lẻ truyền thống)?

Với mua đứt bán đoạn, cửa hàng sở hữu hàng ngay khi nhập kho nên phải bỏ vốn trước và chịu rủi ro tồn kho. Còn consignment, cửa hàng chỉ giữ hàng để bán hộ, quyền sở hữu vẫn thuộc nhà cung cấp, chỉ thanh toán khi hàng bán được — nên giảm rủi ro vốn nhưng lợi nhuận mỗi sản phẩm thường thấp hơn.

Doanh nghiệp SME đang là consignee có được vay vốn qua BizLoan không?

BizLoan là nền tảng matching/kết nối doanh nghiệp SME với nhiều ngân hàng và tổ chức tín dụng. Doanh nghiệp hoàn toàn có thể đăng ký để được kết nối với lender phù hợp; việc thẩm định và phê duyệt cuối cùng do lender quyết định dựa trên hồ sơ tài chính thực tế.

Consignor cần chuẩn bị hồ sơ tài chính thế nào khi muốn vay vốn?

Nên tách riêng hàng ký gửi trong báo cáo tài chính và có biên bản giao nhận, đối chiếu doanh thu định kỳ với consignee. Bộ hồ sơ rõ ràng, có dòng tiền từ hoạt động bán hàng ổn định, thường giúp lender đánh giá thuận lợi hơn khi thẩm định.

Hàng ký gửi không bán được thì xử lý ra sao, có ảnh hưởng đến khả năng vay không?

Hàng ký gửi tồn kho kéo dài vẫn thuộc sổ sách consignor và được tính vào tài sản, nhưng tính thanh khoản thấp nên nhiều lender sẽ loại trừ khi đánh giá khả năng trả nợ. Do đó consignor nên đặt thời hạn ký gửi rõ ràng và có kế hoạch thu hồi/giảm giá khi hàng tồn lâu ngày.

Vay vốn kinh doanh

Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.