Lãi suất LIBOR là gì?

Lãi suất LIBOR là gì?

Lãi suất tham chiếu quốc tế cũ cho vay liên ngân hàng tại London, đã ngừng công bố từ 2023.

Thuật ngữ tiếng Anh: London Interbank Offered Rate

Lĩnh vực: Tài chính & Đầu tư

Lịch sử hình thành và vai trò của LIBOR

LIBOR được Bộ Thương mại Hải ngoại Anh (British Bankers' Association – BBA) công bố từ năm 1986, đến năm 2014 được chuyển giao cho Cơ quan Quản lý Tài chính Anh (FCA) tiếp quản. Trong giai đoạn hoạt động, lãi suất này được tính cho 5 loại tiền tệ (USD, EUR, GBP, JPY, CHF) với 7 kỳ hạn (từ qua đêm đến 12 tháng), tạo thành 35 đường lãi suất tham chiếu.

LIBOR từng là chuẩn lãi suất phổ biến nhất thế giới, ước tính được dùng làm tham chiếu cho hàng trăm nghìn tỷ USD giá trị các hợp đồng tài chính — từ cho vay thương mại, phát hành trái phiếu, đến các sản phẩm phái sinh như swap lãi suất. Vì là lãi suất liên ngân hàng tại London — trung tâm tài chính lớn nhất châu Âu — LIBOR phản ánh chi phí vốn mà các ngân hàng hàng đầu thế giới sẵn sàng cho nhau vay, nên được xem là "nhiệt kế" cho chi phí vốn ngắn hạn toàn cầu.

Tại sao LIBOR bị loại bỏ?

Quyết định ngừng LIBOR xuất phát từ cuộc điều tra bê bối năm 2012, khi phát hiện một số ngân hàng lớn (Barclays, UBS, Deutsche Bank…) đã cố tình báo cáo lãi suất không đúng thực tế để trục lợi hoặc gây ảnh hưởng đến thị trường phái sinh. Sự cố này làm lung lay niềm tin vào LIBOR vì bản chất nó dựa trên con số do chính các ngân hàng tự khai báo, không phải giao dịch thực.

Từ năm 2017, Cơ quan Quản lý Tài chính Anh thông báo LIBOR sẽ dần chấm dứt và đến ngày 30/06/2023, hầu hết các kỳ hạn LIBOR (đặc biệt LIBOR USD) đã ngừng công bố vĩnh viễn. Các kỳ hạn còn sót lại (1 tháng, 3 tháng, 6 tháng USD) tiếp tục được công bố theo phương pháp tổng hợp dữ liệu tổng hợp cho đến tháng 09/2024, sau đó chấm dứt hoàn toàn.

LIBOR được thay thế bằng gì?

Tại Mỹ, lãi suất thay thế chính là SOFR (Secured Overnight Financing Rate) — lãi suất qua đêm có tài sản đảm bảo bằng trái phiếu Chính phủ Mỹ, do Federal Reserve Bank of New York công bố từ tháng 04/2018. Đặc điểm nổi bật của SOFR là dựa trên giao dịch thực trên thị trường repo chứng khoán Chính phủ Mỹ trị giá hàng nghìn tỷ USD mỗi ngày, nên có khối lượng giao dịch hỗ trợ rất lớn và khó bị thao túng.

Tại Vương quốc Anh, lãi suất thay thế là SONIA (Sterling Overnight Index Average). Tại khu vực đồng tiền chung châu Âu là €STR (Euro Short-Term Rate) của ECB, thay thế EURIBOR cho hầu hết mục đích sử dụng mới. Thụy Sĩ chuyển sang SARON, Nhật Bản duy trì TONAR.

Đối với các hợp đồng tài chính cũ tham chiếu LIBOR, các bên tham gia đã phải đàm phán điều khoản "fallback" (điều khoản dự phòng) để chuyển sang lãi suất thay thế, thường kèm biên độ điều chỉnh (credit spread adjustment) để bù đắp chênh lệch giữa hai loại lãi suất.

LIBOR còn liên quan gì đến doanh nghiệp SME Việt Nam?

Mặc dù LIBOR đã ngừng công bố, doanh nghiệp Việt Nam vẫn có thể gặp thuật ngữ này trong một số trường hợp:

• Hợp đồng vay vốn bằng ngoại tệ quốc tế dài hạn (thường là USD hoặc EUR) ký trước năm 2023 với các tổ chức tín dụng quốc tế hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam, vẫn đang sử dụng cơ chế fallback tạm thời.
• Hợp đồng nhập khẩu – xuất khẩu với điều khoản tài chính tham chiếu LIBOR cũ.
• Trái phiếu doanh nghiệp quốc tế phát hành trước thời điểm chuyển đổi.

Với các khoản vay nội tệ (VND) qua hệ thống ngân hàng trong nước, doanh nghiệp SME thường chỉ gặp các lãi suất tham chiếu nội địa như lãi suất tái cấp vốn của Ngân hàng Nhà nước, lãi suất tiền gửi liên ngân hàng qua đêm/trên thị trường mở, hoặc lãi suất cơ sở do từng ngân hàng công bố.

Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo về lịch sử và cơ chế lãi suất tham chiếu quốc tế, không thay thế tư vấn pháp lý hoặc tài chính chuyên môn cho các hợp đồng vay cụ thể của doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

LIBOR và SOFR khác nhau ở điểm cốt lõi nào? LIBOR dựa trên lãi suất các ngân hàng tự khai báo khi cho nhau vay không có tài sản đảm bảo, còn SOFR dựa trên giao dịch repo thực tế có U.S. Treasury làm tài sản đảm bảo — vì vậy SOFR khó bị thao túng hơn và được xem là an toàn hơn sau bê bối LIBOR.

Doanh nghiệp tôi đang có hợp đồng vay USD cũ tham chiếu LIBOR thì giờ phải làm gì? Các hợp đồng ký trước khi LIBOR ngừng công bố thường đã có điều khoản fallback tự động chuyển sang lãi suất thay thế (thường là SOFR), nhưng biên độ điều chỉnh và ngày áp dụng cụ thể tùy từng hợp đồng — doanh nghiệp nên rà soát lại phụ lục hoặc liên hệ bên cho vay để xác nhận cách tính mới.

Vay nội tệ VND trong nước có bao giờ dùng LIBOR không? Gần như không, vì LIBOR là lãi suất liên ngân hàng tại London bằng ngoại tệ; khoản vay VND trong nước thường dùng lãi suất cơ sở hoặc lãi suất tham chiếu do Ngân hàng Nhà nước hoặc chính ngân hàng cho vay công bố.

Tại sao LIBOR vẫn xuất hiện trên một số hợp đồng dù đã ngừng công bố? Vì hợp đồng tài chính thường có thời hạn nhiều năm và đã điều chỉnh điều khoản fallback; "LIBOR" trong hợp đồng cũ giờ chỉ mang tính lịch sử, còn lãi suất áp dụng thực tế là lãi suất thay thế được nêu trong điều khoản đó.

Vay vốn kinh doanh

Hiểu rõ thuật ngữ tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt khoản vay. Đăng ký so sánh lãi suất từ nhiều ngân hàng qua BizLoan.