Rất nhiều CEO và chủ doanh nghiệp từng bức xúc chia sẻ: "Công ty tôi làm ăn kinh doanh có lãi hàng tỷ đồng mỗi năm, đóng thuế cho nhà nước không thiếu một đồng, vậy mà mang hồ sơ lên ngân hàng lại bị từ chối thẳng thừng?". Câu trả lời cho nghịch lý này nằm ở một khái niệm mang tính chất "sống còn" của ngành tài chính: Khẩu vị rủi ro (Risk Appetite). Hãy cùng BizLoan giải mã thuật ngữ này.
1. Khái niệm "Khẩu vị rủi ro" của ngân hàng là gì?
Khẩu vị rủi ro được định nghĩa là mức độ rủi ro tối đa mà một tổ chức tín dụng chấp nhận đánh đổi để đạt được mục tiêu lợi nhuận đã đề ra. Giống như khẩu vị ăn uống của con người: Có ngân hàng mang gu "ăn nhạt" – chỉ thích sự an toàn tuyệt đối, quy trình xét duyệt cực kỳ bảo thủ. Ngược lại, có ngân hàng sẵn sàng "ăn cay" – chấp nhận mạo hiểm hơn để chiếm lĩnh thị phần và lấy mức lãi suất cho vay cao hơn. Chính vì vậy, việc hồ sơ của bạn bị Ngân hàng A từ chối hoàn toàn không có nghĩa là công ty bạn kém cỏi. Nó chỉ đơn giản phản ánh việc mô hình kinh doanh của bạn không nằm trong "khu vực an toàn" theo quy định riêng biệt của ngân hàng đó ở thời điểm hiện tại.
2. Điểm mặt 4 lý do doanh nghiệp có lãi vẫn bị từ chối phũ phàng
- Ngành nghề kinh doanh nằm trong "Blacklist" (Danh sách hạn chế): Ở từng thời kỳ vĩ mô, ngân hàng sẽ "đóng cửa" siết room tín dụng với một số ngành nghề mang tính rủi ro cao. Ví dụ, nếu bạn kinh doanh ở phân khúc phân lô bán nền trong bối cảnh thị trường BĐS bị siết chặt pháp lý, thì dù báo cáo tài chính của bạn có lãi lớn, ngân hàng vẫn sẽ e ngại giải ngân.
- Lợi nhuận cao trên giấy, nhưng dòng tiền thực tế âm: Đây là "căn bệnh" phổ biến. Doanh nghiệp có lợi nhuận kế toán (xuất hóa đơn và ghi nhận doanh thu), nhưng thực tế khách hàng đang nợ đọng chưa trả tiền (Khoản phải thu chiếm tỷ trọng quá lớn trên tài sản). Ngân hàng sống bằng tiền mặt, nếu bạn không thu được tiền tươi thóc thật về tài khoản, bạn sẽ lấy gì để trả nợ mỗi tháng?
- Sự tập trung rủi ro quá lớn (Concentration Risk): Doanh thu của bạn rất khủng nhưng lại phụ thuộc tới 80% vào duy nhất 1-2 khách hàng lớn, hoặc nguồn hàng phụ thuộc 1 nhà cung cấp độc quyền. Đây là điểm trừ tử huyệt. Nếu đối tác đó đột ngột phá sản hoặc ngừng hợp tác, công ty bạn lập tức "vỡ trận". Ngân hàng thẩm định rất sợ điều này.
- Tài sản đảm bảo không đạt tiêu chuẩn thanh khoản: Đối với các ngân hàng truyền thống, dù kinh doanh có tốt đến mấy nhưng nếu tài sản bạn đưa vào thế chấp là một mảnh đất nông nghiệp ở vùng sâu vùng xa, vướng quy hoạch, rất khó phát mãi thu hồi vốn khi có rủi ro, họ vẫn có toàn quyền từ chối cho vay.
3. Bài học sống còn cho chủ doanh nghiệp SME
Bài học đắt giá nhất là: Đừng bao giờ chỉ "chung thủy" với một duy nhất một ngân hàng. Chủ doanh nghiệp cần xây dựng và đa dạng hóa mạng lưới quan hệ tín dụng của mình. Nếu bị nhóm Ngân hàng thương mại nhà nước từ chối, hãy gõ cửa các Ngân hàng TMCP tư nhân năng động hơn, hoặc linh hoạt tìm đến các giải pháp vốn thay thế từ các công ty Fintech. Mỗi tổ chức có một tệp khách hàng mục tiêu và khẩu vị rủi ro hoàn toàn khác nhau. Việc của chủ doanh nghiệp là kiên nhẫn tìm ra đúng "người bạn đồng hành" phù hợp với định hướng kinh doanh của mình.
