Một cơ chế hỗ trợ tuyệt vời mà hầu hết doanh nghiệp nhỏ chưa từng nghe đến
Trong hàng trăm cuộc trò chuyện với các chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam, có một câu hỏi lặp đi lặp lại nhiều nhất: "Tôi không có sổ đỏ, không có tài sản gì lớn, thì làm sao vay được ngân hàng?" Câu hỏi này hoàn toàn chính đáng, bởi thực tế cho thấy hơn 70% doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ tại Việt Nam không sở hữu bất động sản đứng tên doanh nghiệp, và ngay cả tài sản cá nhân của chủ doanh nghiệp cũng không phải lúc nào đủ giá trị để thế chấp cho khoản vay mà doanh nghiệp cần. Nhưng có một cơ chế hỗ trợ đã tồn tại hơn 20 năm tại Việt Nam mà đại đa số chủ doanh nghiệp nhỏ chưa từng nghe đến, hoặc có nghe nhưng không biết cách tiếp cận: bảo lãnh tín dụng qua các Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Bảo lãnh tín dụng, hiểu một cách đơn giản nhất, là việc một tổ chức thứ ba — trong trường hợp này là Quỹ Bảo lãnh tín dụng — đứng ra cam kết với ngân hàng rằng: "Nếu doanh nghiệp này không trả được nợ, chúng tôi sẽ trả thay." Với cam kết này, ngân hàng yên tâm cho vay dù doanh nghiệp không có tài sản thế chấp, vì rủi ro đã được chia sẻ giữa ngân hàng và Quỹ bảo lãnh. Đây không phải là chương trình từ thiện hay hỗ trợ miễn phí — doanh nghiệp phải trả một khoản phí bảo lãnh hàng năm, thường từ 0,5% đến 1,5% trên số tiền được bảo lãnh. Nhưng so với việc không vay được gì, hoặc phải vay nóng bên ngoài với lãi suất 3-5% mỗi tháng, thì khoản phí bảo lãnh này là cực kỳ nhỏ và hoàn toàn xứng đáng.
Quỹ Bảo lãnh tín dụng hoạt động ở đâu và ai có thể tiếp cận
Tính đến thời điểm hiện tại, hầu hết các tỉnh thành trên cả nước đều đã thành lập Quỹ Bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hoạt động theo Nghị định 34/2018/NĐ-CP của Chính phủ. Tuy nhiên, mức độ hoạt động hiệu quả rất khác nhau giữa các địa phương: một số nơi như TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng, Bình Dương có quỹ hoạt động tương đối tích cực với nhiều doanh nghiệp đã được bảo lãnh thành công, trong khi nhiều tỉnh thành khác quỹ gần như "nằm im" do thiếu vốn hoạt động hoặc thiếu nhân sự chuyên môn. Điều kiện để được bảo lãnh nhìn chung bao gồm: doanh nghiệp phải thuộc loại nhỏ và vừa theo quy định, có dự án hoặc phương án kinh doanh khả thi, có năng lực tài chính tối thiểu, không có nợ xấu tại thời điểm xin bảo lãnh, và phải có vốn đối ứng (thường yêu cầu doanh nghiệp đóng góp ít nhất 15-20% tổng vốn đầu tư từ nguồn vốn tự có).
Ngoài Quỹ Bảo lãnh tín dụng cấp tỉnh, còn có các chương trình bảo lãnh từ các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC), và Quỹ Phát triển Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEDF) — những chương trình này thường có điều kiện tốt hơn và quy trình chuyên nghiệp hơn so với quỹ cấp tỉnh, nhưng đòi hỏi doanh nghiệp phải đáp ứng những tiêu chuẩn cao hơn về quản trị và minh bạch tài chính. Đối với những doanh nghiệp có quy mô từ 5-50 tỷ doanh thu hàng năm, đây là những kênh bảo lãnh rất đáng cân nhắc vì hạn mức bảo lãnh có thể lên đến hàng chục tỷ đồng.
Quy trình xin bảo lãnh — Không phức tạp như bạn nghĩ
Quy trình xin bảo lãnh tín dụng thực ra đơn giản hơn nhiều so với tưởng tượng của đa số chủ doanh nghiệp. Bước đầu tiên, bạn liên hệ với ngân hàng nơi bạn muốn vay vốn và cho họ biết bạn muốn sử dụng bảo lãnh tín dụng thay vì tài sản thế chấp. Nếu ngân hàng đồng ý về nguyên tắc (tức là họ đánh giá phương án kinh doanh của bạn khả thi và bạn có năng lực trả nợ), họ sẽ gửi văn bản đề nghị bảo lãnh đến Quỹ Bảo lãnh tín dụng. Bước thứ hai, Quỹ sẽ thẩm định hồ sơ của bạn — bao gồm xem xét phương án kinh doanh, năng lực tài chính, lịch sử tín dụng, và đánh giá khả năng trả nợ. Bước thứ ba, nếu được duyệt, Quỹ sẽ phát hành chứng thư bảo lãnh gửi cho ngân hàng, và ngân hàng tiến hành giải ngân cho bạn. Toàn bộ quy trình thường mất khoảng 2-4 tuần — dài hơn so với vay thế chấp thông thường, nhưng ngắn hơn rất nhiều so với thời gian bạn phải bỏ ra để tích luỹ đủ tài sản thế chấp.
Một điều quan trọng cần lưu ý là bảo lãnh tín dụng không có nghĩa là bạn được miễn trừ trách nhiệm trả nợ. Nếu doanh nghiệp bạn không trả được nợ cho ngân hàng, Quỹ bảo lãnh sẽ trả thay — nhưng sau đó Quỹ sẽ quay lại đòi bạn hoàn trả số tiền đó, cộng thêm lãi và phí phạt. Nói cách khác, bảo lãnh tín dụng giúp bạn tiếp cận được vốn vay khi không có tài sản thế chấp, nhưng không giúp bạn thoát khỏi nghĩa vụ trả nợ. Vì vậy, chỉ nên sử dụng bảo lãnh tín dụng khi bạn thực sự có phương án kinh doanh khả thi và tự tin về khả năng trả nợ của doanh nghiệp mình.
Tại sao cơ chế tốt mà ít doanh nghiệp tiếp cận được
Có ba lý do chính khiến bảo lãnh tín dụng chưa phổ biến rộng rãi tại Việt Nam dù cơ chế này đã tồn tại từ lâu. Thứ nhất, thiếu thông tin — đa số chủ doanh nghiệp nhỏ đơn giản là không biết có cơ chế này tồn tại, và các Quỹ bảo lãnh cũng ít chủ động truyền thông đến đối tượng thụ hưởng. Thứ hai, thủ tục vẫn còn quan liêu ở một số địa phương — mặc dù Nghị định 34 đã đơn giản hoá nhiều so với trước, nhưng việc phối hợp giữa ba bên (doanh nghiệp, ngân hàng, và Quỹ bảo lãnh) vẫn còn những vướng mắc trong thực tế. Thứ ba, một số ngân hàng thương mại chưa thực sự "mặn mà" với cơ chế bảo lãnh vì quy trình dài hơn và phức tạp hơn so với cho vay thế chấp thông thường — họ thà từ chối khách hàng không có tài sản còn hơn phải làm thêm thủ tục với Quỹ bảo lãnh.
Tuy nhiên, xu hướng đang thay đổi rõ rệt. Chính phủ ngày càng đẩy mạnh chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ tiếp cận vốn, Ngân hàng Nhà nước khuyến khích các ngân hàng thương mại phối hợp với Quỹ bảo lãnh, và ngày càng nhiều doanh nghiệp nhỏ thành công trong việc vay vốn qua kênh bảo lãnh. Nếu doanh nghiệp bạn đang gặp khó khăn về tài sản thế chấp, đừng bỏ qua cơ hội này — hãy liên hệ Quỹ Bảo lãnh tín dụng tại tỉnh thành nơi doanh nghiệp đặt trụ sở, hoặc nhờ các đơn vị tư vấn tài chính như BizLoan hỗ trợ kết nối và hướng dẫn quy trình.
Nguồn: AI tổng hợp và gợi ý tham khảo
